भारत र नेदरल्यान्ड्सबीच १७ वटा सम्झौता, रणनीतिक साझेदारीमा उक्लेको घोषणा

एजेन्सी । बदलिँदो विश्वव्यापी भूराजनीतिबाट प्रेरित हुँदै भारत र नेदरल्यान्ड्सले आफ्नो सम्बन्धलाई रणनीतिक साझेदारीमा स्तरोन्नति गरेका छन् ।

प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र उनका डच समकक्षी रब जेटन बीचको वार्ताका क्रममा रक्षा, महत्त्वपूर्ण खनिज र अन्य प्रमुख क्षेत्रहरूमा सहयोग बढाउन १७ वटा सम्झौताहरूमा हस्ताक्षर भएका छन् ।

शनिबार साँझ भएको उनीहरूको भेटमा दुवै प्रधानमन्त्रीले पश्चिम एसियाको परिस्थितिप्रति गहिरो चिन्ता व्यक्त गरे । विशेषगरी विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति र व्यापार सञ्जालमा उत्पन्न अवरोधका कारण यसले क्षेत्र र बाँकी विश्वमा पार्ने गम्भीर असरहरूबारे उनीहरूले चर्चा गरे ।

संयुक्त विज्ञप्ति अनुसार, मोदी र जेटनले हर्मुज जलयोजक मार्फत स्वतन्त्र जलयात्रा र विश्वव्यापी व्यापारको प्रवाहका लागि आह्वान गरे भने कुनै पनि प्रतिबन्धात्मक उपायहरूको विरोध गर्दै यस सम्बन्धमा भइरहेका पहलहरूमा आफ्नो समर्थन पुनः पुष्टि गरे ।

विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिको झन्डै पाँच भागको एक भाग यही साँघुरो जलमार्ग भएर जान्छ जहाँ फेब्रुअरी २८ देखि ढुवानी गम्भीर रूपमा अवरुद्ध भएको छ जब अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि संयुक्त आक्रमण गरेपछि प्रतिशोधात्मक हमलाहरू सुरु भएका थिए ।

दुई नेताहरूले युक्रेनको अवस्थाका बारेमा पनि छलफल गरे जुन रुससँगको जारी द्वन्द्व र क्षेत्रीय सुरक्षा घटनाक्रमले चिह्नित छ ।
संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्र र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनका सिद्धान्तहरूमा आधारित संवाद र कूटनीति मार्फत युक्रेनमा व्यापक, न्यायपूर्ण र दिगो शान्ति प्राप्त गर्ने प्रयासहरूलाई समर्थन जारी राख्न उनीहरू सहमत भएको विज्ञप्तिमा थपिएको छ ।

मोदी युरोपका चार राष्ट्रको भ्रमणको क्रममा शुक्रबार दुई दिने भ्रमणका लागि हेग ओर्लिएका हुन् । विभिन्न प्रमुख क्षेत्रहरूमा द्विपक्षीय सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउनु भ्रमणको उद्देश्य हो ।

मोदी–जेटन वार्ता पछि भारत र नेदरल्यान्ड्सले व्यापार र लगानी, रक्षा र सुरक्षा, सेमिकन्डक्टर, अन्तरिक्ष, एआई र क्वान्टम कम्प्युटिङ सहित महत्त्वपूर्ण र उदीयमान प्रविधिहरूमा सम्बन्ध बढाउन रणनीतिक साझेदारी मार्गचित्र अनावरण गरेका छन् ।

दुई नेताले ग्रीन हाइड्रोजनको विकासमा भारत–नेदरल्यान्ड्स मार्गचित्र नामक एक महत्त्वाकांक्षी योजना पनि सुरु गरेका छन् ।
मोदी र जेटनले प्रविधि हस्तान्तरण र संयुक्त उद्यमहरू स्थापना गरी रक्षा उपकरण, प्रणाली, कम्पोनेन्ट र अन्य प्रमुख क्षमताहरूको संयुक्त उत्पादन सुनिश्चित गर्न रक्षा औद्योगिक मार्गचित्र स्थापना गर्ने सम्भावनाहरू खोजी गर्न पनि सहमति जनाए ।

नेदरल्यान्ड्स युरोपमा भारतको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक गन्तव्यहरूमध्ये एक हो जहाँ सन् २०२४–२५ मा द्विपक्षीय व्यापार २७.८ अर्ब डलर पुगेको छ ।

यो युरोपेली राष्ट्र कुल ५५.६ अर्ब डलरको प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी सहित भारतको चौथो ठूलो लगानीकर्ता हो ।

आफ्नो विश्वस्तरीय लजिस्टिक नेटवर्कको साथ नेदरल्यान्ड्सले मुख्यतया रोटरडम बन्दरगाह मार्फत भारतीय निर्यातकहरूका लागि युरोपको रणनीतिक प्रवेशद्वारको रूपमा काम गर्छ ।

वार्ताका क्रममा दुवै पक्षले विज्ञान र नवप्रवर्तन, दिगोपन, स्वास्थ्य, कृषि, जल व्यवस्थापन, जलवायु परिवर्तन र ऊर्जा संक्रमण, समुद्री विकास र जनस्तरको सम्बन्धमा सहयोग अभिवृद्धि गर्न सहमति जनाए ।

परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार, दुई पक्षबीच भएका सम्झौताहरूले सेमिकन्डक्टर, महत्त्वपूर्ण खनिज, स्वास्थ्य, पानी, नवीकरणीय ऊर्जा, कृषि र संस्कृति लगायतका क्षेत्रमा सहयोग बढाउनेछन् ।

मोदी–जेटन भेटघाटपछि हस्ताक्षर गरिएको एक प्रमुख सम्झौता आप्रवासन र गतिशीलता सम्बन्धी थियो जसले रोजगारी र शिक्षाका लागि भारतीयहरूको नेदरल्यान्ड्सतर्फको आवागमनलाई सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ ।

भूराजनीतिक घटनाक्रमहरूमा छलफल गर्दै दुई नेताले अन्तर्राष्ट्रिय कानुन, सार्वभौमसत्ता र क्षेत्रीय अखण्डताको सम्मान, स्वतन्त्र जलयात्रा र दबाब एवं द्वन्द्वको अभावमा आधारित स्वतन्त्र, खुला र शान्त इन्डो–प्यासिफिकका लागि आह्वान गरे ।

यो टिप्पणी यस क्षेत्रमा चीनको बढ्दो आक्रामक व्यवहारप्रति विश्वव्यापी चिन्ताको पृष्ठभूमिमा आएको हो ।

निरन्तर नवप्रवर्तनका लागि महत्त्वपूर्ण खनिजहरूको रणनीतिक महत्त्वलाई स्वीकार गर्दै दुवै प्रधानमन्त्रीले अन्वेषण र भ्यालु चेनको एकीकरण सहित महत्त्वपूर्ण खनिज भ्यालु चेनमा सहयोग सुदृढ गर्न आफ्नो आपसी चासो व्यक्त गरे ।

संयुक्त विज्ञप्ति अनुसार, दुवै नेताले डच सेमिकन कम्पिटेन्स सेन्टरलाई भारतीय सेमिकन्डक्टर मिशनसँग जोड्ने पहललाई स्वागत गरे जसको उद्देश्य सेमिकन्डक्टर क्षेत्रलाई समर्थन र सुदृढ पार्नु हो ।

समग्र दुईतर्फी व्यापार अभिवृद्धि गर्ने सम्बन्धमा मोदी र जेटनले यसै वर्षको सुरुमा हस्ताक्षर गरिएको भारत–ईयू मुक्त व्यापार सम्झौताबाट उत्पन्न हुने अवसरहरूको आलोकमा थप वृद्धिको ठूलो सम्भावना रहेकोमा जोड दिए ।

बैठकमा प्रधानमन्त्री मोदीले सुधारिएको र विस्तारित संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्को भारतको स्थायी सदस्यताका लागि निरन्तर डच समर्थनका लागि जेटनलाई धन्यवाद दिए ।

संयुक्त विज्ञप्ति अनुसार, जेटनले अप्रिल २०२५ मा भएको जघन्य र घृणित पहलगाम आतंकवादी हमलाको कडा निन्दा गरे । त्यसमा २६ जना मारिएका थिए र सीमापार आतंकवाद लगायत आतंकवाद विरुद्धको लडाइँमा भारतलाई आफ्नो देशको अटुट समर्थन रहेको बताए ।

दुवै प्रधानमन्त्रीले सबै प्रकारका आतंकवादको स्पष्ट निन्दा गरे र आतंकवाद विरुद्ध लड्न शून्य सहनशीलताको दृष्टिकोण अपनाउन आह्वान गरे र यस खतराको प्रतिरोधमा दोहोरो मापदण्डलाई अस्वीकार गरे ।

‘गत एक दशकमा भारत–नेदरल्यान्ड्स सम्बन्धमा उल्लेख्य प्रगति भएको छ,’ जेटनसँगको भेटका क्रममा टेलिभिजन मार्फत प्रसारित आफ्नो सुरुवाती मन्तव्यमा मोदीले भने ।

प्रधानमन्त्रीले भारतले नेदरल्यान्ड्सलाई आफ्नो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण साझेदारहरूमध्ये एक मान्ने बताए किनकि दुवै पक्षबीचको ऐतिहासिक र जनस्तरको सम्बन्ध गहिरो छ ।

‘लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यता, बजार अर्थतन्त्र र जिम्मेवार व्यवहार हाम्रो साझा दृष्टिकोणका पाटो हुन् । पानी, स्वास्थ्य सेवा र शिक्षाको क्षेत्रमा हाम्रो सहयोगले हाम्रा जनताको जीवनलाई राम्रो बनाउँदै आएको छ,’ उनले भने ।

मोदीले भारतको आर्थिक वृद्धिबारे पनि चर्चा गरे ।

उनले हरेक क्षेत्रमा नेदरल्यान्ड्सको विज्ञता र भारतको गति तथा सीपको मिलन हुनुपर्ने सुझाव दिए ।

‘हामीले नवप्रवर्तन, लगानी, दिगोपन र रक्षाका क्षेत्रमा हाम्रो सहयोगलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन आवश्यक छ । यस साझा दृष्टिकोण अन्तर्गत हामी भारत–नेदरल्यान्ड्स सम्बन्धलाई रणनीतिक साझेदारीको स्तरमा पुर्याउँदैछौं,’ मोदीले भने ।