चीनका राष्ट्रपतिलाई भेट्नुअघि ट्रम्पले दिए इरानलाई धम्की

एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानको सबैभन्दा ठूलो तेल ग्राहक र प्रमुख कूटनीतिक साझेदार चीनको भ्रमण गर्नुअघि इरानविरुद्धको आफ्नो सैन्य धम्कीलाई पुनः दोहोर्याएका छन् ।

इरानले अमेरिकासँग कि त ‘राम्रो सम्झौता’ गर्नुपर्ने कि त विनाशको सामना गर्नुपर्ने ट्रम्पले बताए । इरानले हर्मुज जलयोजक प्रभावकारी रूपमा बन्द गरेपछि ऊर्जाको मूल्य आकाशिएको छ । यो ट्रम्प र चीनका राष्ट्रपति सी चिनपिङबीच हुने वार्ताको मुख्य एजेन्डा हुनेछ ।

‘पहिलो कुरा, हामी यसबारे लामो छलफल गर्नेछौं,’ ट्रम्पले आफ्नो भ्रमणअघि बताए, ‘मलाई लाग्छ, तपाईंहरूले चाँडै नै राम्रा कुराहरू भएको देख्नुहुनेछ ।’

यस युद्धले चीनसँगको व्यापार वार्तामा ट्रम्पको हात कमजोर बनाउने सम्भावना छ र उनको प्रशासनले हर्मुज जलयोजक पुनः खोल्न इरानलाई मनाउन बेइजिङसँग सहयोग मागेको छ ।

अमेरिका र इरानबीचको युद्धविराम एक महिनाभन्दा बढी समयदेखि जारी छ तर यो निकै कमजोर छ । ट्रम्पले यो हप्ता यसलाई गम्भीर रूपमा भ्यान्टिलेटरमा रहेको भनी वर्णन गरेका छन् ।

तेहरानले हर्मुज जलयोजक खोल्ने अमेरिकी मागलाई निरन्तर अस्वीकार गर्दै आएको छ । इरानको भनाइ छ– वाशिङटनले इरानी बन्दरगाहहरूमा लगाएको जलसैनिक नाकाबन्दी हटाएमा मात्र उसले यसो गर्नेछ ।

इरानले अमेरिकालाई आफ्नो अर्बौं डलरको रोक्का सम्पत्ति फुकुवा गर्न र प्रतिबन्धहरू हटाउन पनि दबाब दिइरहेको छ ।

इरानको मुख्य निर्यात केन्द्र खार्ग टापुबाट हुने तेल ढुवानी नाकाबन्दीका कारण ठप्प हुन लागेका संकेतहरू देखिए पनि इरान आफ्नो अडानमा अडिग छ जसले गर्दा उसको अर्थतन्त्रमा थप दबाब पर्ने देखिन्छ ।

युद्धविराम हुनुअघि अमेरिका र इजरायलले गरेको बमवर्षाले इरानको सेनालाई क्षति पुर्याए पनि उनीहरूसँग अझै पर्याप्त सैन्य शक्ति रहेको देखिन्छ ।

न्युयोर्क टाइम्सले वर्गीकृत जानकारीलाई उद्धृत गर्दै छापेको रिपोर्ट अनुसार, नयाँ अमेरिकी गुप्तचर मूल्यांकनले देखाउँछ कि हर्मुज जलयोजक नजिक रहेका इरानका ३३ मध्ये ३० वटा मिसाइल साइटहरू अझै सञ्चालनमा छन् र इरानसँग युद्धअघिको मिसाइल भण्डारको करिब ७० प्रतिशत हिस्सा अझै सुरक्षित छ ।

ब्लुमबर्ग इकोनोमिक्सका डिना एस्फान्डियारी र बेक्का वासरले लेखेका छन्, ‘अमेरिका र इरान सम्झौताका लागि अझै धेरै टाढा छन् । कुनै पनि पक्ष सहुलियत दिन तयार भएनन् भने स्थायी शान्ति सम्झौता टाढै रहनेछ र छिटपुट रूपमा हिंसा बढ्नु र लामो युद्ध हुनु नै सबैभन्दा सम्भावित परिदृश्य हो ।’

बुधबार तेलको मूल्य करिब १ प्रतिशतले घट्यो जहाँ ब्रेन्ट क्रुड प्रति ब्यारल १०७ डलरभन्दा केही माथि कारोबार भयो । यद्यपि, यो हप्ता मूल्य अझै ५ प्रतिशतभन्दा बढीले वृद्धि भएको छ ।

विश्वको तेल र तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) आपूर्तिको पाँचौं हिस्सा ओगट्ने जलयोजक बन्द हुनुको प्रभाव ऊर्जा बजारमा झन् गहिरिँदै गएको छ । बुधबार अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले तेलको मौज्दात कीर्तिमान गतिमा घटिरहेको र यो अझै केही महिनासम्म घटिरहने बताएको छ ।

अमेरिकी सांसदहरूले मंगलबार पेन्टागनका प्रमुखहरूसँग युद्धको बढ्दो खर्चबारे विवरण मागेका छन् । अर्को वर्षका लागि प्रशासनले गरेको अभूतपूर्व १५ खर्ब डलरको रक्षा बजेट प्रस्तावबारे कंग्रेसमा भएको सुनुवाइका क्रममा रक्षामन्त्री पिट हेगसेथले खर्चको विस्तृत विवरण दिन अस्वीकार गरे ।

पेन्टागनका कार्यवाहक लेखा नियन्त्रक जुल्स हर्स्टले युद्धको अनुमानित खर्च बढेर २९ अर्ब डलर पुगेको बताए । यसअघि गरिएको २५ अर्ब डलरको अनुमानलाई केही अमेरिकी सांसदहरूले अवास्तविक रूपमा कम भन्दै आलोचना गरेका थिए ।