चिनियाँ निर्यातकहरूलाई ट्रम्पको भन्सार शुल्कभन्दा इरान युद्ध ठूलो समस्या

एजेन्सी । चिनियाँ निर्यातकहरूले गत वर्ष अमेरिकाबाट टाढिएर आफ्ना बजारहरू विविधीकरण गर्न, आपूर्ति श्रृंखलालाई विदेशमा सार्न र पश्चिम एसिया सहितका नयाँ बजारहरू लक्षित गर्न निकै संघर्ष गरेका छन् किनभने दण्डात्मक भन्सार शुल्कले उनीहरूको व्यापार मोडललाई उथलपुथल पारिदिएको थियो ।

अहिले इरान युद्धले ती व्यवसायहरूमा नयाँ दबाब थपेको छ । यसले महत्त्वपूर्ण समुद्री मार्गहरू अवरुद्ध गरेको छ, ऐतिहासिक ऊर्जा संकट उत्पन्न गरेको छ र विश्वव्यापी रूपमा चिनियाँ सामानको मागमा गिरावट आउने खतरा बढाएको छ ।

अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र चीनका राष्ट्रपति सी चिनपिङ यसै साता व्यापार र राजनीतिबारे छलफल गर्ने तयारीमा रहँदा निर्यातकहरू भन्सार शुल्कभन्दा पश्चिम एसियाको द्वन्द्वप्रति बढी चिन्तित देखिएका छन् ।

‘तिनीहरू सबै युद्ध रोकियोस् भन्ने चाहन्छन्,’ युरेसिया ग्रुपका चीन निर्देशक वाङ ड्यानले भनिन् । उनले देशभरका निर्यातकहरूसँग कुराकानी गरिरहेकी छन् । शिखर सम्मेलनबाट उनीहरूको अपेक्षाबारे सोध्दा धेरैले भन्सार महसुलको बारेमा कुरै नगरेको उनले थपिन् ।

‘अहिलेको मुख्य ध्यान इरान युद्ध कति समयसम्म चल्छ भन्नेमा छ किनभने उनीहरू विदेशी बजारबाट आउने अर्डरहरूको बारेमा चिन्तित छन्,’ वाङले भनिन् । द्वन्द्व लम्बियो भने केही व्यवसायहरूले वर्षको दोस्रो आधामा आफ्नो कार्य सञ्चालन कटौती गर्ने आकस्मिक योजनाहरू पनि बनाइसकेका छन् ।

शिखर सम्मेलनको पूर्वसन्ध्यामा बेइजिङ र वाशिङटनले हर्मुज जलयोजक पुनः खोल्ने र यस क्षेत्रमा स्थिरता ल्याउने आफ्नो साझा मनसायलाई पुनः पुष्टि गर्ने सम्भावना रहेको इकोनोमिस्ट इन्टेलिजेन्स युनिटका प्रमुख चिनियाँ अर्थशास्त्री यु सुले भने । तर, समुद्री गतिरोध र रोकिएर हुने वार्ताहरू अझै लम्बिन सक्ने सुले थपे ।

इरान युद्धका कारण उत्पन्न आपूर्ति श्रृंखलाको अवरोधले गत वर्ष निर्यातकहरूले सामना गरेको अनिश्चित अमेरिकी भन्सार महसुलभन्दा बढी पीडा दिइरहेको छ ।

सेन्जेनस्थित साइकल हेलमेट निर्माता लिभल टेकका संस्थापक र मुख्य कार्यकारी ब्रायन झेङको उदाहरण लिनुहोस् । हर्मुज जलयोजकमा समुद्री ढिलाइका कारण सामान ढुवानी ३०–४० दिनको सट्टा करिब ५० दिन लाग्न थालेपछि उनी युरोपमा सामान पठाउन महँगो हवाई ढुवानी (एयर फ्रेट) प्रयोग गर्न बाध्य भएका छन् ।

एसियाभरिका बन्दरगाहहरूमा भएको भीडभाडले ढुवानी दर (फ्रेट रेट) पनि आकाशिएको छ । शाङ्हाई र निङ्बो जस्ता बन्दरगाहहरूमा सामानको ठूलो चाङ लागेको छ जहाँ श्रमिक अभाव र क्षमताको सीमाका कारण एसिया–युरोप र भूमध्यसागर व्यापार मार्गहरूमा कन्टेनर आवागमन सुस्त भएको छ ।

रेल ढुवानी, जुन एक छिटो र सस्तो विकल्प थियो, झेङको स्मार्ट हेलमेटलाई दोहोरो प्रयोग हुने संवेदनशील सामग्रीको रूपमा वर्गीकृत गरिएपछि अवरुद्ध भएको छ किनकि ती रेल मार्गहरू सक्रिय युद्ध क्षेत्रहरू भएर जान्छन् ।

जलयोजक पुनः खोल्ने शान्ति सम्झौता सबैका लागि ठूलो सकारात्मक कुरा हुने झेङले बताए । तर, ट्रम्प र सी बीचको भेटले ल्याउन सक्ने सम्भावित युद्धविराम अल्पकालीन हुन सक्ने उनले चेतावनी दिए । यसको विपरीत उच्च भन्सार महसुललाई भने अतिरिक्त लागत उपभोक्ताहरूमा सारेर व्यवस्थापन गर्न सकिने झेङले बताए ।

कच्चा पदार्थको बढ्दो लागतको प्रभाव औद्योगिक क्षेत्रहरूमा पनि पर्न थालेको छ । चीनमा कच्चा पदार्थ, इन्धन र शक्तिको लागत मापन गर्ने सूचकांक अप्रिलमा अघिल्लो वर्षको तुलनामा ३.५ प्रतिशतले बढेको छ जबकि मार्चमा यो वृद्धि मात्र ०.८ प्रतिशत थियो ।

‘कम्पनीहरू यस युद्धसँग बढी डराएका छन् किनभने यसले सबै कुरा बिगारिरहेको छ—आपूर्ति श्रृंखला, कच्चा पदार्थ, तेल र मध्यपूर्वबाट आउने मलखाद,’ आपूर्ति श्रृंखला परामर्श कम्पनी टाइडलवेभ सोलुसन्सका शाङ्हाईस्थित वरिष्ठ साझेदार क्यामरून जोन्सनले भने, ‘यो एक पूर्ण वैश्विक समस्या हो जुन भन्सार महसुलभन्दा धेरै ठूलो विषय हो ।’

गत वर्षको अमेरिका–चीन व्यापार युद्धले, जहाँ करहरू छोटो समयमै तीन अंकसम्म पुगेका थिए, आपूर्ति श्रृंखलाको बारेमा पुनः सोच्न बाध्य तुल्यायो । यसले धेरै निर्यातकहरूलाई दक्षिणपूर्वी एसिया, मध्यपूर्व र अन्य क्षेत्रमा उत्पादन विस्तार गर्न प्रेरित गर्यो । गत वर्ष दुई देशबीच भएको व्यापार सम्झौताले यस परिवर्तनलाई रोक्न खासै केही गरेन ।

गत वर्ष अमेरिकातर्फको चीनको निर्यात २० प्रतिशतले घट्यो तर अन्यत्र भने तीव्र रूपमा बढ्यो—अफ्रिकामा २५.८ प्रतिशत, दक्षिणपूर्वी एसियामा १३.४ प्रतिशत, युरोपेली संघमा ८.४ प्रतिशत र ल्याटिन अमेरिकामा ७.४ प्रतिशतले बढेको विन्ड इन्फर्मेसनको तथ्यांकले देखाउँछ ।

इरान, साउदी अरब, संयुक्त अरब अमिरात, कतार र कुवेत लगायतका पाँच खाडी मुलुकहरूमा चीनको निर्यात गत वर्ष ९ प्रतिशतले बढेर १४४.९ अर्ब डलर पुगेको छ । यो सन् २०१९ को तुलनामा करिब दोब्बर हो ।

अमेरिकी बजारमा कम निर्भर रहेका र उच्च महसुलको लागत उपभोक्तालाई सारिसकेका निर्यातकहरूका लागि शिखर सम्मेलनबाट भन्सार महसुल घट्ने अपेक्षा न्यून छ ।

‘अन्तिम भन्सार दर जेसुकै भए पनि धेरै कम्पनीहरूले अस्थिर व्यापारिक वातावरणमा अनुकूल हुन नयाँ उपायहरू अपनाइसकेका छन्,’ सुले भनिन् । यद्यपि, यस शिखर सम्मेलनले बेइजिङलाई अमेरिकी सामानको खरिद बढाउने जस्ता सहुलियतहरू दिएर कम भन्सार दर कायम गराउने अवसर भने दिनेछ ।

अमेरिकी अदालतको एउटा निर्णयले ट्रम्पको भन्सार लगाउने अधिकारलाई चुनौती दिएपछि उनले सेक्शन ३०१ अन्तर्गतको शक्ति प्रयोग गर्न बाध्य भएका छन् । त्यसले अनुचित व्यापारिक अभ्यासहरूलाई समेट्छ । त्यसैले, चिनियाँ निर्यातकहरू अब भन्सार महसुलभन्दा अघिको पुरानो युगमा फर्किने आशमा बसेका छैनन् ।

‘म निर्यातकहरूले केवल आशाको भरमा नयाँ कारखाना बनाएको वा अमेरिका लक्षित उत्पादन क्षमता नाटकीय रूपमा बढाएको देख्दिनँ,’ ग्वाङडोङस्थित आईमेक्स सोर्सिङ सर्भिसका संस्थापक र सीईओ एश मोंगाले भने, ‘हामीले एउटै बजारमा निर्भर नहुने कुरा महँगो पाठ सिकेर थाहा पायौं । अब हामीले यो व्यापारिक घर्षणलाई सामान्य मान्न थालेका छौं ।’