तेलको भाउ वर्षौंसम्म उच्च रहन सक्ने विज्ञहरूको चेतावनी

एजेन्सी । हर्मुज जलयोजकमा तेलका ट्यांकर र जहाजहरू लामबद्ध छन् ।

एउटा सुखद खबर के छ भने तेल व्यापारीहरूले इरान युद्ध चाँडै समाप्त हुनेमा दाउ लगाइरहेका छन् । तर, एउटा दुःखद खबर पनि छ । युद्धबाट हुने आर्थिक क्षति वर्षौंसम्म रहन सक्ने उनीहरूलाई विश्वास छ ।

कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारल ११० डलर नाघेको छ जसले गर्दा अमेरिकामा प्रति ग्यालन ४ डलर पेट्रोल (ग्यास) र ५.४० डलर डिजेलको पीडादायी वास्तविकता सिर्जना भएको छ ।

तर, कच्चा तेल ११० डलरमा कारोबार भइरहेको छ भन्नु पूर्ण कथा होइन । तेलको कारोबार यस्तो बजारमा हुन्छ जहाँ लगानीकर्ताहरूले भविष्यको कुनै समय, महिना वा वर्षौंपछि डेलिभरी हुने गरी तेल किन्छन् ।

अहिले, अप्रिलमा डेलिभरी हुने तेलको मूल्य ११० डलर छ । तर, जति पछिको समयका लागि सम्झौता गरिन्छ, तेल त्यति नै सस्तो हुँदै गएको देखिन्छ ।

यो एक असामान्य अवस्था हो । सामान्यतया जति पछिको समयमा डेलिभरी हुने हो, तेल त्यति नै महँगो हुन्छ । यसले हामीलाई एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा बताउँछ । बजारले आगामी केही महिनामा कच्चा तेलको मूल्यमा तीव्र गिरावटको अपेक्षा गरेको छ तर तेलको मूल्य युद्धपूर्वको स्तरमा फर्कन भने वर्षौं लाग्नेछ ।

अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा, युद्ध भोलि नै समाप्त भयो भने पनि यसको असर हामीसँग लामो समयसम्म रहनेछ । उच्च ऊर्जा मूल्यसँग अभ्यस्त हुनुपर्ने अवस्था छ ।

अहिले मे महिनामा डेलिभरी हुने तेल ११० डलरभन्दा केही कममा कारोबार भइरहेको छ । जुनका लागि यो १०० डलरमा छ । अगस्टसम्ममा मूल्य ८० डलरको आसपास झर्नेछ र मार्च २०२७ सम्ममा ७० डलरको माथिल्लो स्तरमा पुग्नेछ । सन् २०३१ मा मात्र तेल प्रति ब्यारल ७० डलरमा फर्कने अपेक्षा गरिएको छ ।

यसको अर्थ तेलको मूल्य ठ्याक्कै त्यति नै हुनेछ भन्ने होइन । यो त तेल व्यापारीहरूले भविष्यको बारेमा लगाएको एउटा अनुमान वा दाउ मात्र हो । तर, यसले के संकेत गर्छ भने युद्धपूर्वको सामान्य अवस्था चाँडै प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्ने कसैलाई लागेको छैन ।

यूएस बैंकका वरिष्ठ लगानी रणनीति निर्देशक रब हेवर्थले भने, ‘यो अर्थतन्त्रका लागि तपाईंले सोचेभन्दा बढी समस्याग्रस्त छ । यो उपभोक्ताका लागि ठूलो भार हुनेछ ।’

तेलको मूल्य सजिलै ७० डलरभन्दा तल झर्न नसक्नुका धेरै कारणहरू छन् ।

हर्मुज जलयोजक बन्द भएका कारण यस क्षेत्रका उत्पादकहरूसँग तेल राख्ने ठाउँ भएन जसले गर्दा धेरैले उत्पादन बन्द गर्नुपर्याे । यो जलमार्ग पुनः खुल्यो भने पनि उत्पादन पहिलेकै अवस्थामा फर्कन हप्तौं लाग्न सक्छ । यो बत्तीको स्विच अन गरे जस्तो सजिलो छैन ।

त्यो पनि तब मात्र सम्भव छ जब तेल केन्द्रहरूले काम गर्छन् । इरान र इजरायलले पश्चिम एसियाका तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) केन्द्रहरू र तेल प्रशोधन केन्द्रहरूमा ठूलो क्षति पुर्याएका छन् । विश्वकै ठूलो रास लाफान तरल प्राकृतिक ग्यास बन्दरगाह पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउन वर्षौं लाग्ने कतारले बताएको छ ।

त्यसैले पश्चिम एसियामा शत्रुतापूर्ण गतिविधि समाप्त भएको कम्तीमा तीनदेखि चार महिनापछि मात्र तेल र ग्यास उत्पादन युद्धपूर्वको स्तरको नजिक पुग्ने सम्भावना छ ।

टोर्वाइज क्यापिटलका वरिष्ठ पोर्टफोलियो प्रबन्धक रब थुमेलले भने, ‘विश्वमा धेरै तेल छ तर अहिले यो केवल थुनिएको छ ।’

म्याक्वेरी रिसर्चका विश्लेषकहरूले सोमबार भविष्यवाणी गरेअनुसार, युद्ध जुन महिनासम्म लम्बियो भने तेलको मूल्य प्रति ब्यारल २०० डलर पुग्न सक्छ जसले पेट्रोलको मूल्य प्रति ग्यालन ७ डलरको हाराहारीमा पुर्याउनेछ । यद्यपि यो उनीहरूको मुख्य अनुमान होइन तर यो सम्भावनाको दायराभित्रै पर्छ ।

त्यो मूल्य स्तरमा धेरै अमेरिकीहरूले आफ्नो जीवनशैलीमा ठूलो परिवर्तन नगरी बाँच्न सक्ने छैनन् । कोही काममा जान सक्ने छैनन्, कसैले खाना खर्च जुटाउन सक्ने छैनन् भने कोहीले आफ्नो घर नै छोड्नुपर्ने हुन सक्छ । व्यवसायहरूमध्ये धेरैले कर्मचारी भर्ना रोकेका छन् । उनीहरूले कर्मचारी कटौती गर्नुपर्ने हुन सक्छ ।

तर, अमेरिकी अर्थतन्त्रलाई मन्दीमा धकेल्नका लागि तेलको मूल्य जुन महिनासम्म प्रति ब्यारल २०० डलर नै पुग्नुपर्छ भन्ने छैन ।

नेभी फेडरल क्रेडिट युनियनकी मुख्य अर्थशास्त्री हेदर लङका अनुसार, तेलको मूल्य १०० डलरभन्दा माथि थप एक महिना मात्र रहे पनि त्यो मन्दी सुरु हुनका लागि पर्याप्त हुन सक्छ । आरएसएम यूएसका मुख्य अर्थशास्त्री जो ब्रुसुएलासले बताएअनुसार, अमेरिकी अर्थव्यवस्था डुब्नका लागि तेलको मूल्य प्रति ब्यारल १२५ डलर पुग्नुपर्छ जुन अहिलेको मूल्यभन्दा करिब २५ डलर बढी हो ।

युद्ध जति लामो समयसम्म चल्छ विश्वव्यापी तेल आपूर्तिको यो सबैभन्दा ठूलो धक्का त्यति नै लामो समयसम्म रहनेछ । युद्ध जारी रहेको प्रत्येक घण्टाले आर्थिक मन्दीको जोखिम बढाइरहेको छ ।