किन यति धेरै लोकप्रिय भयो आईफोन ?

एजेन्सी । एप्पलले यसअघि यति जटिल चिज कहिल्यै बनाएको थिएन । तर, यो एउटा दोबाटोमा उभिएको थियो ।

‘मानिसहरूले अब एउटै मात्र उपकरण बोक्ने हामीलाई लागेको थियो । उनीहरूसँग या त संगीतसहितको सेलफोन हुनेछ वा संगीत र सञ्चार दुवै भएको एप्पलको उत्पादन हुनेछ,’ आईपडका सह–निर्माता र आईफोनको प्रारम्भिक विकासको नेतृत्व गर्न मद्दत गर्ने एप्पलका पूर्व कार्यकारी टोनी फ्याडेलले भने, ‘र प्रश्न थियो, ठीक छ, अब हामी के बनाउने त ?’

मोटोरोला र सामसुङले इन–बिल्ट एमपी३ प्लेयर भएका नयाँ सेलफोनहरू बजारमा ल्याएपछि फ्याडेल र एप्पलका अन्य कार्यकारीहरूले त्यसलाई नजिकबाट नियाले । उनीहरूले आईपडको दिन अब सकिन लागेको हो कि भन्ने शंका गरे ।

आईपड त्यस समयमा एप्पलको सबैभन्दा ठूलो उत्पादन थियो । अप्रिल २००४ सम्ममा आईपड म्याकभन्दा धेरै बिक्री भइरहेको थियो र अघिल्लो वर्षको तुलनामा ९०० प्रतिशत भन्दा बढीले वृद्धि भइरहेको थियो ।

त्यसैले एप्पलले आफ्नो सबैभन्दा ठूलो सफलतालाई नै विस्थापित गर्ने काम थाल्यो । आजसम्म कम्पनीको ५० औं वार्षिकोत्सवको दिनसम्म पनि एप्पलले यसभन्दा प्रभावशाली निर्णय कहिल्यै गरेको छैन ।

एप्पलले आईफोन जत्तिको जटिल उत्पादन पहिले कहिल्यै बनाएको थिएन जसको अर्थ पार्टपुर्जाहरूलाई पहिले कहिल्यै नभएको तरिकाले एकसाथ काम गराउनु थियो, फ्याडेलले भने ।

सन् २००५ देखि २०१९ सम्म एप्पलको इन्जिनियरिङ उपाध्यक्ष रहेका रुबेन क्याबालेरो पहिलो आईफोन सार्वजनिक हुनुअघिका करिब साढे दुई वर्षसम्म रातभर र हप्ताका सातै दिन काम गरेको सम्झन्छन् ।

उनले भने, ‘म धेरैपटक मेरो टेबलमुनि नै सुत्थें ।’

सबैभन्दा ठूलो अनिश्चिततामध्ये एक इन्टरफेस थियो । आईफोन भन्दा धेरै अघिदेखि नै टच स्क्रिनहरू अस्तित्वमा भए पनि एप्पलले यस प्रविधिलाई परिष्कृत गर्यो र यस्तो सफ्टवेयर बनायो जसले उपभोक्ताहरूलाई भौतिक बटनहरू छोड्न लायक छ भनेर विश्वस्त तुल्यायो ।

एप्पलका एक पूर्व इन्जिनियरिङ प्रमुखका अनुसार, स्क्रिनको ल्यामिनेसन र ओस रोक्ने प्रविधि जस्ता प्राविधिक विवरणहरूमा एप्पलका सयौं मानिसहरूले कडा मिहिनेत गरेका थिए ।

फ्याडेल, क्याबालेरो र पहिलो आईफोनमा काम गर्ने पूर्व वरिष्ठ प्रबन्धक एन्डी ग्रिग्ननका अनुसार पहिलो नमुना फोन कल गर्न सकिने आईपड जस्तै देखिन्थ्यो । यसमा आईपडकै क्लिक ह्विल समेत थियो ।

‘त्यसैले हामीले आईपडमा फोन थपेर बनाउने प्रयास गर्याैं तर ती असफल भए,’ फ्याडेलले भने, ‘किनभने क्लिक ह्विलबाट न त टेक्स्ट मेसेज पठाउन सकिन्थ्यो, न त फोन नम्बर नै डायल गर्न सकिन्थ्यो ।’

तर, हार्डवेयर त कथाको एउटा पाटो मात्र थियो ।

‘हरेक एपलाई सुरुदेखि नै पुनः लेख्नुपर्थ्यो,’ ग्रिग्ननले भने, ‘तपाईंले अब औंलाहरू प्रयोग गरेर यी एपहरूसँग अन्तर्क्रिया गर्ने नयाँ तरिका ल्याउनुभएको थियो । केही पनि कुरा स्थिर थिएन र जब यो क्य्राश हुन्थ्यो तपाईं अलमलमा पर्नुहुन्थ्यो कि यो कसरी भयो भनेर ।’

आईपडको सफलताले सन् २००० को दशकको सुरुतिर एप्पललाई पोर्टेबल उपभोक्ता इलेक्ट्रोनिक्सतर्फ डोर्यायो ।

आईपडभन्दा अघि कम्पनीका अधिकांश उत्पादनहरू ल्यापटप र डेस्कटप मात्र थिए ।

त्यस संक्रमणका लागि एप्पलले नयाँ टोलीहरू बनाउँदै नयाँ आपूर्तिकर्ता र निर्माताहरूसँग मिलेर लगभग शून्यबाट काम सुरु गर्नुपरेको थियो । कम्पनीसँग आईपड जस्तो उपकरण बनाउने प्रविधि नै नरहेको फ्याडेल सम्झन्छन् ।

आईपडको सफलताले एप्पललाई प्रतिस्पर्धामा कसरी अगाडि रहने भन्ने कुरा सिकायो जुन भविष्यको स्मार्टफोन प्रतिस्पर्धाका लागि एक महत्त्वपूर्ण पाठ थियो ।

उनले हरेक वर्ष क्रिसमसको समयमा नयाँ आईपड सार्वजनिक गर्न दबाब दिन्थे जसले आईफोनको सार्वजनिक गर्ने चक्रको लागि आधार तय गर्न मद्दत गर्यो, फ्याडेलले भने ।

एप्पलको इन्जिनियरिङ टोलीका पूर्व वरिष्ठ सदस्यले आईपडहरू बजारमा ल्याउन गरिएको अथक मिहिनेतबारे वर्णन गरे ।

सन् २००० को दशकको सुरुमा टी–मोबाइल साइडकिक र ब्ल्याकबेरी ५८१० जस्ता उपकरणहरूको लोकप्रियताले उपभोक्ताहरू आफ्नो फोनबाट कल, टेक्स्ट र फोटो खिच्नुभन्दा बढी कुरा चाहन्छन् भन्ने संकेत गरेको थियो । उनीहरू आफ्नो अनलाइन जीवनलाई आफूसँगै लैजान चाहन्थे ।

तर, त्यसबेला फोन व्यवसायमा प्रवेश गर्नु एप्पलका लागि पनि एक चुनौतीपूर्ण कार्य थियो । नोकिया र मोटोरोलाले बजारमा राज गरेका थिए । सेवा प्रदायकहरूको मार्केटिङ र वितरणमा कडा नियन्त्रण थियो । र ५०० डलर मूल्य भएको पहिलो आईफोन सामान्य फोन भन्दा निकै महँगो थियो ।

‘तपाईंले जोकोहीसँग कुरा गर्नुभयो भने एउटै कुरा सुन्नुहुनेछः के तपाईंलाई थाहा थियो कि यो फोन यति ठूलो सफल हुनेछ ?’ र यसको जवाफ हो, ‘हामी कसैलाई पनि थाहा थिएन,’ ग्रिग्ननले भने । उनका अनुसार, यो फोन एक उच्च स्तरको विलासी उत्पादन हुने अपेक्षा गरिएको थियो ।

पूर्व वरिष्ठ इन्जिनियरिङ प्रबन्धकका अनुसार, एप्पलभित्रका मानिसहरू पहिलो मोडलप्रति बजारको प्रतिक्रिया देखेर निकै अचम्मित भएका थिए ।

आज आईफोन विश्वका सबैभन्दा लोकप्रिय स्मार्टफोनहरू मध्ये एक हो र विश्वभर २.५ अर्बभन्दा बढी एप्पल उपकरणहरू प्रयोगमा छन् । यसले संस्कृतिलाई नै मौलिक रूपमा परिवर्तन गरिदिएको छ ।

ग्रिग्नन पनि आईफोन कति सर्वव्यापी भएको छ भन्ने देखेर अचम्मित छन् । ‘मेरो छोरा अहिले हाईस्कूल स्नातक गर्न लागेको छ र ऊ आफ्नो फोन बिना बिहानको नित्यकर्म पनि पूरा गर्न सक्दैन,’ उनले भने ।

त्यस सफलताले एप्पल वाच र एयरपड्स जस्ता उत्पादनहरूको एउटा पूर्ण इकोसिस्टम जन्माएको छ जुन सबै आईफोनको लोकप्रियतामा निर्भर छन् । यो त्यस्तो उपकरण हो जसले दीर्घकालमा एप्पलको विरासतलाई परिभाषित गर्नेछ, क्याबालेरो भन्छन् ।

‘यो इतिहासको त्यो क्षण हो जसलाई मानिसहरूले सम्झिरहनेछन्,’ उनले भने ।

आईफोन आफ्नो करिब २० वर्षको अस्तित्वमा खासै परिवर्तन नहुनु नै यसको सफलताको प्रमाण हो, फ्याडेल भन्छन् ।

तर, उनी यो पनि विश्वास गर्छन् कि एआईका कारण यो उद्योग अर्को अस्तित्वको क्षणमा छ र एप्पलको भविष्य यो कसरी अनुकूलित हुन्छ भन्ने कुरामा निर्भर हुन सक्छ । एप्पललाई गुगल र ओपनएआई जस्ता कम्पनीहरूभन्दा एआईको दौडमा पछाडि पारेको मानिन्छ ।

‘एप्पलले पछिल्ला १० देखि १५ वर्षमा सोचेभन्दा फरक तरिकाले सोच्नुपर्छ,’ फ्याडेलले भने, ‘यसले फेरि क्रान्ति ल्याउने बारे सोच्नुपर्छ ।’