इरानका नेताहरू समझदार रहेको भन्दै ट्रम्पले गरे प्रशंसा

एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले अमेरिका र इरान प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रूपमा“ भेटिरहेको र इरानका नयाँ नेताहरू धेरै समझदार देखिएको बताएका छन् ।

यसैबीच पश्चिम एसियामा थप अमेरिकी सेना आइपुगेका छन् । तेहरानले अपमान स्वीकार नगर्ने चेतावनी दिएको छ ।

आइतबार ट्रम्पको यो टिप्पणी तेहरान र वाशिङटनबीच मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेलिरहेको पाकिस्तानले महिना दिन लामो इरान युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यका साथ आगामी दिनहरूमा अर्थपूर्ण वार्ता आयोजना गर्ने तयारी गरिरहेको बताएपछि आएको हो ।

‘मलाई लाग्छ, हामी उनीहरूसँग सम्झौता गर्नेछौं । म धेरै हदसम्म निश्चित छु, तर हामीले नगर्ने सम्भावना पनि छ,’ ट्रम्पले आइतबार साँझ एयर फोर्स वनमा वाशिङटनतर्फ यात्रा गर्ने क्रममा पत्रकारहरूलाई भने ।

ट्रम्पले देशका सर्वोच्च नेता र अन्य शीर्ष अधिकारीहरूको ज्यान लिने आक्रमणपछि अमेरिकाले तेहरानमा पहिले नै सत्ता परिवर्तन गरिसकेको आफूलाई लागेको बताए । तर, उनीहरूको सट्टामा आएका व्यक्तिहरू समझदार देखिएको कुरा दुईपटक दोहोर्याए ।

फेब्रुअरी २८ मा भएको प्रारम्भिक इजरायली आक्रमणमा इरानका सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनेई मारिएका थिए र उनको ठाउँ उनका छोरा मोजतबाले लिएका छन् ।

यो युद्ध पश्चिम एसियाभरि फैलिएको छ र यसमा हजारौंको मृत्यु भएको छ । ऊर्जा आपूर्तिमा अहिलेसम्मकै ठूलो अवरोध सिर्जना भएको छ र विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा प्रहार भएको छ ।

पाकिस्तानका विदेशमन्त्री इशाक डारले आइतबार क्षेत्रीय विदेशमन्त्रीहरूबीचको वार्तामा युद्धलाई चाँडै अन्त्य गर्ने उपायहरू र इस्लामाबादमा हुन सक्ने सम्भावित अमेरिका–इरान वार्ताका बारेमा छलफल भएको बताए ।

‘जारी द्वन्द्वको व्यापक र स्थायी समाधानका लागि आगामी दिनहरूमा दुई पक्षबीच अर्थपूर्ण वार्ताको आयोजना र सहजीकरण गर्न पाउँदा पाकिस्तान सम्मानित महसुस गर्नेछ,’ उनले भने । अमेरिका र इरान सहभागी हुन सहमत भएका छन् कि छैनन् भन्ने कुरा स्पष्ट भएको छैन ।

इरानको संसद्का सभामुख मोहम्मद बागेर गालीबाफले यसअघि अमेरिकाले एकातिर सम्भावित वार्ताको सन्देश पठाइरहेको र अर्कोतर्फ स्थलगत आक्रमणको योजना बनाइरहेको आरोप लगाएका थिए । अमेरिकी सैनिकहरू परिचालन गरिएमा तेहरान जवाफ दिन तयार रहेको उनले बताए ।

‘अमेरिकीहरूले इरानको आत्मसमर्पण खोजेसम्म हामी कहिल्यै अपमान स्वीकार गर्नेछैनौं भनी प्रतिक्रिया दिन्छौं,’ उनले राष्ट्रका नाममा दिएको सन्देशमा भने ।

अमेरिकाको रक्षा मन्त्रालयले पश्चिम एसियामा हजारौं सैनिकहरू पठाएको छ जसले ट्रम्पलाई स्थलगत आक्रमण सुरु गर्ने विकल्प दिएको छ ।

एक इजरायली अधिकारीले वाशिङटन र तेहरानबीच हुन सक्ने कुनै पनि वार्ताअघि इरान विरुद्धको आक्रमण कम गर्ने कुनै मनसाय नभएको र इजरायलले सैन्य लक्ष्यहरू भनेका स्थानहरूमा आक्रमण जारी राख्ने बताए ।

इजरायली सेनाले आइतबार साँझसम्मको २४ घण्टामा तेहरानसहित मध्य र पश्चिमी इरानमा १४० भन्दा बढी हवाई आक्रमण गरेको र ब्यालिस्टिक मिसाइल प्रक्षेपण स्थल र भण्डारण सुविधाहरू लगायतका लक्ष्यहरूमा प्रहार गरेको जनाएको छ ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले मेहराबाद विमानस्थल र उत्तरी सहर ताब्रिजको एउटा पेट्रोकेमिकल प्लान्टमा आक्रमण भएको रिपोर्ट गरेका छन् ।

इजरायलले इरानबाट भएका धेरै आक्रमणहरूलाई विफल पार्ने क्रममा दक्षिणी इजरायलको बीरशेबा सहर नजिकैको एउटा केमिकल प्लान्टमा मिसाइल वा मिसाइलका टुक्राहरूले लागेको थियो । खतरनाक पदार्थका कारण जनतालाई टाढै रहन आधिकारिक चेतावनी दिइएको थियो ।

विश्वको २० प्रतिशत तेल र ग्यास ढुवानी हुने हर्मुज जलयोजकमा इरानको प्रभावकारी नाकाबन्दीले तेलको मूल्य आकाशिएको छ र विश्वभर आर्थिक पीडा फैलाएको छ ।

सोमबार एसियामा सेयर बजारमा गिरावट आएको छ किनभने लगानीकर्ताहरू खाडीको लामो द्वन्द्वका लागि तयार देखिएका छन् । त्यसले गर्दा तेलको मूल्य पहिले नै रेकर्ड मासिक वृद्धितर्फ अघि बढिरहेको छ र यसले विश्वका धेरै भागहरूमा मुद्रास्फीति वृद्धि र मन्दीको जोखिम निम्त्याएको छ । जापानको निक्केई सूचकांक ४.७ प्रतिशतले घटेको छ ।

यसैबीच, तेलको मूल्यमा अझै वृद्धि हुने देखिएको छ र ब्रेन्ट क्रुड रेकर्ड मासिक वृद्धितर्फ अघि बढेको छ ।

न्युयोर्क टाइम्सले आइतबार दुई सैन्य अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै यस क्षेत्रमा केही सय विशेष अपरेशन कर्मचारीहरू आइपुगेको रिपोर्ट गरेको छ । अमेरिकी सेनाका अनुसार, यो शुक्रबार एम्फिबियस एसल्ट जहाजमा आएका हजारौं अमेरिकी मरिन्स बाहेकका दुईवटा फौजमध्ये पहिलो हो ।

पेन्टागनले स्थल सेना समावेश हुन सक्ने सैन्य विकल्पहरूमा विचार गरिरहेको छ यद्यपि विभिन्न सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार ट्रम्पले तीमध्ये कुनै पनि योजनालाई अनुमोदन गरेका छैनन् ।

आइतबार प्रकाशित फाइनान्सियल टाइम्ससँगको अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले आफू इरानको तेल लिन चाहेको र खार्ग टापुको निर्यात केन्द्र कब्जा गर्न सक्ने बताएका छन् । खार्गलाई नियन्त्रणमा लिन स्थल सेनाको आवश्यकता पर्नेछ ।

उक्त टापुले इरानको ९० प्रतिशत तेल निर्यात धान्छ र यसलाई कब्जा गर्दा अमेरिकाले इरानको ऊर्जा व्यापारमा गम्भीर अवरोध पुर्याउने क्षमता राख्छ जसले तेहरानको अर्थतन्त्रमा ठूलो दबाब दिनेछ ।

अधिकांश अमेरिकीहरू युद्धको विरोधमा छन् र सैन्य तनाव बढ्दा दीर्घकालीन संकटको जोखिम हुनेछ जसले नोभेम्बरमा हुने कांग्रेसको मध्यावधि चुनावअघि ट्रम्पको पहिले नै न्यून रहेको लोकप्रियतामा थप असर पार्ने सम्भावना छ ।

इरान समर्थित यमनका हुती विद्रोहीहरू शनिबार द्वन्द्वमा सामेल भए र इजरायलमाथि पहिलोपटक आक्रमण गर्दै दोस्रो महत्त्वपूर्ण व्यापारिक मार्ग बाब अल–मान्डेब जलयोजकलाई निशाना बनाएर अवरुद्ध गर्न सक्ने सम्भावना बढाएका छन् ।

इजरायली अधिकारीहरूले आइतबार यमनबाट प्रक्षेपण गरिएका दुईवटा ड्रोनहरूलाई बीचैमा नष्ट गरेको बताएका छन् ।