एजेन्सी । अमेरिकी अर्बपति इलोन मस्कको न्युरालिंकले अपांगता भएका व्यक्तिहरूलाई सहयोग गर्न टाउकोमा यन्त्र प्रत्यारोपण गर्छ । यो मस्तिष्क–कम्प्युटर इन्टरफेस (बीसीआई) को क्षेत्रमा एक प्रमुख उदाहरण बनेको छ ।
तर, केही कम्पनीहरूले भने ठूलो बजारमा पुग्नका लागि न्युरल प्रविधिलाई टाउकोको खप्पर खोल्ने झन्झट गरिरहनु नपर्ने दाबी गरिरहेका छन् । बीसीआईले मस्तिष्कका संकेतहरूलाई प्रशोधन गरेर आदेशहरूमा रूपान्तरण गर्छ जसले गर्दा बाह्य उपकरणहरूलाई सोचाइको भरमा नियन्त्रण गर्न सकिन्छ ।
यस क्षेत्रमा स्टार्टअपहरूका लागि उपलब्ध हुने कोष कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) मा प्रवाह हुने पुँजीको तुलनामा निकै कम छ । तर, कम्पनीहरूले महत्त्वपूर्ण सफलताहरू हासिल गरेसँगै यस उदीयमान क्षेत्रमा चासो बढिरहेको छ ।
जस्तै, एमियोट्रोफिक ल्याटरल स्क्लेरोसिस जस्ता गम्भीर रोग भएका व्यक्तिहरूलाई मस्तिष्क संकेतहरू प्रयोग गरेर टाइप गर्न वा भिडियो गेम खेल्न सक्षम बनाउन सकिन्छ । एआईले संकेत प्रशोधन गर्ने क्षमतालाई बढावा दिँदै यसमा एक उत्प्रेरकको रूपमा काम गरिरहेको छ ।
उद्योगका कतिपयले भविष्यमा दिमागकै प्रयोग गरेर एआई र रोबोटहरूलाई नियन्त्रण गर्ने वा तिनीहरूसँग जोडिने सम्भावना समेत देखेका छन् ।
यस प्रविधिले अमेरिका र चीनबीचको प्रतिस्पर्धालाई थप उच्च बनाएको छ । चिनियाँ सरकारले आफ्नो पछिल्लो पञ्चवर्षीय योजनामा बीसीआईलाई रणनीतिक भविष्यको उद्योगको रूपमा समावेश गरेको छ ।
नियामकहरूले हालै न्युराकल मेडिकल टेक्नोलोजीद्वारा विकसित गरिएको विश्वकै पहिलो न्यूनतम आक्रामक (मिनिमल इन्भेजिभ) बीसीआई यन्त्रलाई व्यावसायिक प्रयोगका लागि अनुमति दिएका छन् । त्यसले मेरुदण्डको चोटपछि हातको कार्यक्षमता फर्काउन मद्दत गर्छ ।
चीनको स्टेयरमेड र न्युरोएक्सिस जस्ता कम्पनीहरूले प्रत्यारोपण प्रविधिलाई अगाडि बढाइरहँदा गैर–आक्रामक (नन–इन्भेजिभ) क्षेत्रले पनि गति लिइरहेको छ । त्यसमा साम अल्टम्यान समर्थित मर्ज ल्याब्सदेखि चीनको गेस्टालासम्म सामेल छन् । तिनले अल्ट्रासाउन्डमा आधारित विधिहरू अपनाइरहेका छन् ।
चीनको पूर्वी शहर हाङ्चाउको प्रविधि स्टार्टअपका ६ साना ड्रागनमध्ये एक ब्रेनकोले बीसीआई प्रविधि प्रयोग गरेर कृत्रिम अंग र लगाउन मिल्ने उपकरणहरू बनाउँछ । टेक बज चाइना मिडियाकी संस्थापक रुई माका अनुसार, आजका प्रमाणित बीसीआई अनुप्रयोगहरूले गम्भीर समस्या भएका बिरामीहरूको जीवनस्तरमा नाटकीय रूपमा सुधार गर्न सक्छन् ।
तर, यसको ठूलो बजार भने मानव क्षमता अभिवृद्धि गर्ने क्षेत्रमा हुन सक्छ । यो लक्ष्य प्राप्त गर्न अझै धेरै समय लाग्न सक्छ र हालका लागि क्षमता अभिवृद्धि विज्ञानकथा जस्तो मात्र देखिएको उनले थपे ।
सन् २०१५ मा स्थापना भएको र हार्वर्ड इनोभेसन ल्याब्सबाट जन्मिएको ब्रेनकोले गैर–आक्रामक प्रविधिमा आफ्नो स्थान सुरक्षित गरेको छ । ब्रेनकोका साझेदार र वरिष्ठ उपाध्यक्ष निक्स हेले सीएनबीसीसँगको हालैको अन्तर्वार्तामा प्रत्यारोपण र गैर–आक्रामक विधिहरू फरक–फरक समस्याका लागि फरक–फरक मार्गहरू भएको बताए ।
उनका अनुसार, केही स्वास्थ्य अवस्थाहरू मस्तिष्कभित्रै गएर मात्र समाधान गर्न सकिन्छ । तर, विशेषगरी औषधिहरू प्रभावकारी नभएका अन्य धेरै समस्याहरू गैर–आक्रामक विधिहरूबाट समाधान गर्न सकिने ब्रेनकोको विश्वास छ । यो कम जोखिमपूर्ण, सस्तो र मानिसहरूका लागि स्वीकार गर्न र पहुँचमा पुग्न सजिलो हुन्छ ।
अमेरिकी खाद्य तथा औषधि प्रशासनबाट स्वीकृत यस कम्पनीका बायोनिक हातहरूले अंगविच्छेद भएका व्यक्तिको न्युरल र मांसपेशीका विद्युतीय संकेतहरू पढ्छन् र इच्छित चालहरूलाई औंलाको चालमा रूपान्तरण गर्छन् । यसका लगाउन मिल्ने उपकरणहरूमा निद्रामा मद्दत गर्ने यन्त्र पनि समावेश छ जसले तनाव घटाउन न्यूरोकेमिकलहरूलाई उत्प्रेरित गर्न कम–तीव्रताको विद्युतीय तरंग प्रयोग गर्छ ।
इन्टेलका सीईओ लिप–बु तानले स्थापना गरेको वाल्डन इन्टरनेशनल र आईडीजी क्यापिटलको नेतृत्वमा ब्रेनकोले २८ करोड डलर कोष संकलन गरेको छ ।
निक हेका अनुसार, गैर–आक्रामक विधिहरूको मुख्य चुनौती मस्तिष्कका संकेतहरू प्राप्त गर्नु र त्यसको व्याख्या गर्नु हो किनभने खप्पर बाहिरबाट पढ्दा ती संकेतहरू धेरै सूक्ष्म र अस्पष्ट हुन्छन् । ब्रेनकोले ती संकेतहरू समात्न ड्राइ इलेक्ट्रोड सेन्सर र तिनीहरूको व्याख्या गर्न एआई एल्गोरिदम विकसित गरेको छ ।
उनले कम्पनीको मार्गचित्र स्पष्ट पार्दै सुरुमा बिमा सुविधायुक्त बजारमा रहेका अंगविच्छेद भएका व्यक्तिहरू जस्ता बढी आवश्यकता भएकाहरूबाट सुरु गर्ने, त्यसपछि एडीएचडी र डिप्रेसन जस्ता चिकित्सा अवस्थाहरूमा विस्तार गर्ने र अन्तमा उपभोक्ता इलेक्ट्रोनिक्सका माध्यमबाट ठूलो बजारमा पुग्ने लक्ष्य छ ।
अन्ततः ब्रेनकोले आफ्नो बीसीआई प्लेटफर्म अन्य कम्पनीहरूलाई लाइसेन्स दिने योजना बनाएको छ जुन भविष्यमा कम्पनीको आम्दानीको सबैभन्दा ठूलो स्रोत बन्ने अपेक्षा गरिएको छ । यो योजना चिनियाँ एकेडेमी अफ साइन्सेसका अनुसन्धानकर्ताहरूले उल्लेख गरेको राष्ट्रिय स्तरको मार्गचित्रसँग पनि मेल खान्छ ।
उत्तम प्रविधि कुन हो भन्नेमा लगानीकर्ताहरू विभाजित छन् तर अधिकांश यस कुरामा सहमत छन् कि वास्तविक परीक्षा भनेको कम्पनीहरूले स्पष्ट सुधार दिने र उपभोक्ताले पैसा तिर्न चाहने उत्पादनहरू बनाउन सक्छन् कि सक्दैनन् भन्ने हो ।
इन्सिलिको मेडिसिनका सीईओ एलेक्स झाभोरोन्कोभ तर्क गर्नुहुन्छ कि प्रत्यारोपणले मात्र नतिजा दिन सक्छ र गैर–आक्रामक विधि टाढाको आकाशगंगाबाट प्रकाश समात्ने प्रयास गरेजस्तै हो ।
अर्कोतर्फ, गोबी पार्टनरका थोमस साओ अल्ट्रासाउन्डमा आधारित विधिमा सम्भावना देख्छन् जसले शल्यक्रियाको जोखिम बिना मस्तिष्कको समग्र दृश्य प्रदान गर्छ । बढ्दो लगानीले यस उद्योगलाई सफलताको बिन्दुमा पुर्याउन मद्दत गर्ने साओले बताए तर भविष्यका प्रयोगहरू अहिले कल्पना गर्न गाह्रो भएकाले यसको अन्तिम बजार आकार निर्धारण गर्न असम्भव रहेको थपे ।
जेफरीजको प्रतिवेदन अनुसार, प्रत्यारोपण र अल्ट्रासाउन्ड विधिहरू सबैभन्दा बढी आशाजनक छन् तर ब्रेनकोका सेन्सर र एआई एल्गोरिदमले कम्पनीलाई थप फाइदा पुर्याएको छ । उद्योगीहरूका अनुसार, कुन विधि उपयुक्त हुन्छ भन्ने कुरा प्रयोगकर्ताको आवश्यकता र उनीहरू कति जोखिम वा भार उठाउन तयार छन् भन्नेमा भर पर्छ ।
अमेरिकी न्युरोटेक्नोलोजी अर्बपतिहरूको लगानीमा टिकेको छ भने चीनको प्रविधि केन्द्रीय सरकारको समर्थनमा छ । बेइजिङका सातवटा मन्त्रालयहरूले संयुक्त रूपमा सन् २०२७ सम्ममा प्रमुख प्राविधिक सफलता हासिल गर्ने लक्ष्यका साथ बीसीआई उद्योगका लागि कार्यान्वयन योजना जारी गरेका छन् ।
चीनका केही स्टार्टअपहरू सरकारी वा जोखिम कम लिन चाहने लगानीकर्ताहरूको दबाबका कारण उपभोक्ता उत्पादनहरू बिक्री गर्नतिर लागेका छन् भने अमेरिकी लगानीकर्ताहरू विश्व परिवर्तन गर्ने दाउ लगाउन रुचाउँछन् ।
जेफरीजका अनुसार, चीनको बीसीआई बजार हाल गैर–आक्रामक पुनःस्थापना प्रविधिहरूमा केन्द्रित छ जसमा कम नियामक अवरोधहरू छन् । कन्सल्टेन्सी डीजीए–अलब्राइट स्टोनब्रिज ग्रुपका पल ट्रियोलोका अनुसार, बेइजिङले एउटा प्रविधि मात्र नभएर पूरै आपूर्ति श्रृंखलाको विकासको बारेमा सोचिरहेको छ ।
यो समन्वय अस्पताल र विश्वविद्यालयहरू सम्म फैलिएको छ जहाँ स्टार्टअपहरूलाई बिरामी र न्युरोसर्जनहरूसम्म पहुँच दिइएको छ । व्यक्तिगत डेटा र गोपनीयताको संवेदनशीलताका कारण यो प्रविधि भविष्यमा भूराजनीतिक विवादको केन्द्र बन्न सक्छ ।
ब्रेनकोकी हेले भने कम्पनीले ग्राहकको डेटा संकलन नगर्ने र सबै जानकारी स्थानीय रूपमै सुरक्षित रहने दाबी गर्दै आफ्नो लक्ष्य देशको सीमाभन्दा बाहिर रहेका आवश्यक परेका व्यक्तिहरूलाई समाधान प्रदान गर्नु रहेको बताए ।
प्रतिक्रिया