एजेन्सी । इरानमाथि भएको अमेरिका–इजरायल युद्धको सुरुवातमा मारिएका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनेई र उनको परिवारको कफिन हेर्न शनिबार तेहरानको एक विशाल खुल्ला प्रार्थना स्थलमा दशौं हजार इरानीहरू ओइरिएका छन् ।
कालो लुगा लगाएका र इरानको रातो, सेतो र हरियो झण्डा ओढेका शोकाकुलहरूले खामेनेई र उनका छोरा तथा उत्तराधिकारी मोज्तबाको तस्बिर बोकेका थिए ।
इस्लामिक गणतन्त्रको धर्मतान्त्रिक राज्य र क्रान्तिकारी जोशप्रति सार्वजनिक भक्ति प्रदर्शन गर्दै इरानले युद्धको सुरुवाती हवाई आक्रमणमा गत फेब्रुअरीमा मारिएका सर्वोच्च नेताका लागि एक साता लामो सामूहिक अन्त्येष्टि जुलुसको आयोजना गरिरहेको छ ।
वरिष्ठ इरानी नेताहरू र विदेशी अधिकारीहरूले श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्नका लागि एक दिन घरभित्र राखिएपछि खामेनेईको कफिनलाई उनकी छोरी, ज्वाइँ, बुहारी र १४ महिने नातिनीको कफिनसँगै बाहिर सिसाभित्र प्रदर्शनमा राखिएको थियो ।
सोही आक्रमणमा घाइते भएका भनिएका उनका छोरा तथा नयाँ नेताको अहिलेसम्म कुनै सार्वजनिक तस्बिर वा उपस्थिति देखिएको छैन ।
शोकाकुलहरू छाती पिट्दै, विलाप गर्दै र इस्लामिक गणतन्त्रको झण्डा फहराउँदै इमाम खोमेनैई ग्रान्ड मोसल्लाको विशाल प्रांगणमा प्रवेश गरेका थिए । कालो चादर लगाएका महिलाहरूले बिहानको चर्को घामबाट बच्नका लागि सेतो टोपी लगाएका थिए वा छाता ओढेका थिए ।
‘हामीलाई विलाप गर्न दिनुहोस् !’ एक उद्घोषकले लाउडस्पिकरमार्फत भीडलाई प्रोत्साहित गरिरहेका थिए । विशाल प्रार्थना हलमा अमेरिकाको विनाश होस् भन्ने नारा गुञ्जिरहेको थियो ।
‘यहाँका सबैजना आफ्ना सर्वोच्च नेताको रगतको बदला लिन आएका हुन्,’ भीडमा रहेका ४० वर्षीय आरश रहिमीले रोयटर्सलाई भने, ‘हाम्रा नेताले भनेझैँ अमेरिकासँग हाम्रो रगतको बदला लिनु छ । अमेरिकासँगको हाम्रो सम्बन्ध कहिल्यै राम्रो हुने छैन ।’
इरानका लागि यो अन्त्येष्टि एक जटिल मोडमा भइरहेको छ जहाँ सैन्य समर्थन प्राप्त धार्मिक शासकहरू आफ्नो शासन प्रणालीलाई अक्षुण्ण राख्दै आक्रमणबाट जोगिएकोमा उत्साहित देखिएका छन् ।
वाशिङटनसँगको सम्झौता अन्तर्गत युद्धविरामका लागि युद्ध रोकिएको छ जसले अन्ततः ठूलो आर्थिक लाभ ल्याउने इरानी अधिकारीहरूको भनाइ छ । उनीहरूले यसलाई एक महाशक्तिमाथिको विजयको रूपमा वर्णन गरेका छन् ।
समाचार वेबसाइट एक्सिओसले अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पलाई उद्धृत गर्दै अन्त्येष्टिसँग सम्बन्धित कार्यक्रमका लागि शान्ति वार्ता एक हप्ताका लागि रोकिएको बताएको छ ।
सबै इरानी नेताहरू उपस्थित भएको मौकामा वाशिङटनले एकै प्रहारमा उनीहरू सबैलाई सिध्याउन सक्ने ट्रम्पको भनाइ उद्धृत गर्दै रिपोर्टमा भनिएको छ, ‘तर, हामी त्यसो गर्ने छैनौं किनकि त्यसपछि हामीसँग वार्ता गर्ने कोही पनि हुने छैन ।’
ट्रम्पले सोही सञ्चारमाध्यमसँग कुरा गर्दै आफूलाई इरानीहरू अन्त्येष्टिमा रोएको देख्दा अचम्म लागेको बताए किनकि मानिसहरूले खामेनीलाई घृणा गर्छन् भन्ने उनले सोचेका थिए । ‘हुनसक्छ, यो नक्कली आँसु हो,’ उनले भने ।
आर्मेनियास्थित इरानी दूतावासले ट्रम्पको टिप्पणीप्रति एक्समा प्रतिक्रिया दिँदै लेखेको छ, ‘तपाईं यी कुराहरू बुझ्नुहुन्न किनकि तपाईंसँग न त सभ्यता छ, न इतिहास छ, न त सम्मान नै छ ।’
इरानभित्र नेतृत्वप्रति देखिएको एक्यबद्धताको प्रदर्शनबाहेक ९ करोड जनसंख्या भएको देशमा जनताको वफादारी कत्तिको गहिरो छ भन्ने कुराको आकलन गर्न असम्भव छ ।
युद्ध सुरु हुनुभन्दा केही हप्ताअघि लाखौं इरानीहरूले सरकारविरुद्ध प्रदर्शन गरेका थिए जसलाई हिंसात्मक दमनमार्फत दबाइएको थियो र त्यसमा हजारौं मानिस मारिएका थिए । तर, अमेरिकी र इजरायली आक्रमण सुरु भएदेखि यस्तो असन्तुष्टिको कुनै सार्वजनिक संकेत देखिएको छैन ।
युद्धका क्रममा इरानका धेरै वरिष्ठ राजनीतिज्ञ र सैन्य कमान्डरहरू सहित ३ हजारभन्दा बढी मानिसहरू मारिएका थिए । सैन्य आधारहरू र ठूला पूर्वाधार आयोजनाहरू ध्वस्त भए । त्यसले गर्दा अर्बौं डलरको क्षति भयो ।
तर, इरानले यस क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी आधार शिविरहरूमा सफलतापूर्वक आक्रमण गर्नुका साथै तिनीहरूलाई आश्रय दिने खाडी अरब देशहरूलाई क्षति पुर्याएको छ । उसले हर्मुज जलयोजकमा आफ्नो नियन्त्रण कायम गरेको छ । त्यसले गर्दा विश्वव्यापी ऊर्जा मूल्यमा वृद्धि भएको छ । ट्रम्पका अनुसार, यसैले उनलाई शान्तिका लागि थप दबाब दिन बाध्य तुल्याएको हो ।
गत महिना भएको अन्तरिम सम्झौतामा विदेशमा रोक्का गरिएका अर्बौं डलर बराबरको इरानी सम्पत्ति फुकुवा गर्ने र इरानको अर्थतन्त्रलाई धराशायी बनाएको वित्तीय प्रतिबन्धहरूमा छुट दिने कुरा समावेश छ ।
इरानको धर्मतान्त्रिक प्रणालीमा खामेनेई राज्य प्रमुख र क्रान्तिकारी आन्दोलनका नेता मात्र थिएनन् । उनी नवौं शताब्दीमा बेपत्ता भएका सिया इस्लामका अन्तिम इमामका पृथ्वीमा रहेका प्रतिनिधि पनि थिए ।
शत्रुको आक्रमणमा उनको मृत्युले शहादत र औपचारिक शोकको लामो परम्परालाई उजागर गर्छ । त्यो सातौं शताब्दीमा पैगम्बर मोहम्मदका नाति हुसेनको युद्धमा भएको मृत्युसँग जोडिएको छ । त्यसले इस्लामलाई सिया र सुन्नी शाखामा विभाजित गरेको थियो ।
इस्लाम धर्ममा मृत्यु भएको एक दिनभित्रै अन्त्येष्टि गरिनुपर्छ तर युद्धका बेला ठूलो अन्त्येष्टि समारोह आयोजना गर्दा हुन सक्ने जोखिमका कारण यसलाई गत महिनाको अन्तरिम युद्धविराम सम्झौता नभएसम्मका लागि स्थगित गरिएको थियो ।
खामेनेईको कफिन बिहीबार अबेर सार्वजनिक गरिएको थियो । शुक्रबार उनको कफिनलाई उनका पूर्ववर्ती आयतोल्लाह रुहोल्लाह खोमेनीको सम्मानमा बनाइएको विशाल प्रार्थना हलमा श्रद्धाञ्जलीका लागि राखिएको थियो । त्यहाँ यो आइतबार साँझसम्म रहनेछ ।
सोमबार मध्य तेहरानमा अधिकारीहरूले दाबी गरेअनुसारको विशाल जुलुसपछि पार्थिव शरीरलाई मंगलबारको समारोहका लागि सियाको केन्द्र मानिने इरानको कोम शहर लगिनेछ ।
त्यहाँबाट पार्थिव शरीरलाई बुधबार इराकका दुईवटा सिया पवित्र तीर्थस्थलहरू नजफ र करबला लगिनेछ । बिहीबार शरीरलाई पुनः इरान फर्काइनेछ र मशहदमा अर्को जुलुसपछि मध्यकालीन सिया इमामको चिहान नजिकै गाडिनेछ ।
अधिकारीहरूले यातायात, खाना र आवासको व्यवस्था गर्दै आगामी दिनहरूमा हुने ठूला जुलुसहरूमा लाखौं मानिसहरूलाई उतार्ने योजना बनाएका छन् ।
प्रतिक्रिया