अमेरिका र इरान युद्धविराम गराउन पाकिस्तानको कस्तो भूमिका ?

एजेन्सी । इरान र अमेरिकाबीचको दुई हप्ते युद्धविराम घोषणा हुनुभन्दा केही घण्टाअघि पाकिस्तानबाट आशाका केही साना संकेतहरू देखिएका थिए ।

अज्ञात रहन चाहने एक पाकिस्तानी स्रोतले बीबीसीलाई बताएअनुसार, पाकिस्तानले इरान र अमेरिकाबीच मध्यस्थकर्ताको रूपमा काम गरिरहँदा वार्ताहरू तीव्र गतिमा अगाडि बढेका थिए ।

पाकिस्तानको तर्फबाट वार्ता गर्नेहरू धेरै सानो घेरामा सीमित थिए र त्यहाँको माहोल गम्भीर र संवेनदशील थियो तर अझै पनि शत्रुताको अन्त्य हुनेछ भन्ने आशा जीवित थियो । स्रोतका अनुसार, तिनीहरू त्यो सानो घेराको हिस्सा थिएनन् ।

पाकिस्तानले गत केही सातादेखि इरान र अमेरिकाबीच सन्देशहरू आदानप्रदान गर्दै मध्यस्थकर्ताको रूपमा काम गर्दै आएको छ । इरानसँग पाकिस्तानको ऐतिहासिक सम्बन्ध, साझा सिमाना छ र उसले नियमित रूपमा उक्त देशसँगको आफ्नो सम्बन्धलाई भ्रातृत्वपूर्ण भनी उल्लेख गर्ने गर्छ ।

अमेरिकाको सम्बन्धको कुरा गर्दा राष्ट्रपति ट्रम्पले पाकिस्तानको सशस्त्र बलका प्रमुख फिल्ड मार्शल असिम मुनिरलाई आफ्नो मनपर्ने फिल्ड मार्शल भनेका छन् र उनले इरानलाई धेरैभन्दा राम्रोसँग चिनेको भनी बताएका छन् ।

सम्झौता निश्चित हुन अझै धेरै बाँकी थियो । मंगलबार राति संसदमा बोल्दै पाकिस्तानका विदेशमन्त्री इशाक डारले भने, ‘हिजोसम्म हामी धेरै आशावादी थियौं किनकि कुराहरू सकारात्मक दिशामा अगाडि बढिरहेका छन्,’ । तर, सोमबार इजरायलले इरानमाथि आक्रमण गर्यो र इरानले साउदी अरबमाथि आक्रमण गर्यो ।

उनले भने, ‘पाकिस्तानले अझै पनि सकेसम्म कुराहरू व्यवस्थापन गर्ने प्रयास गरिरहेको थियो ।’

फिल्ड मार्शल मुनिर झनै स्पष्ट रूपमा आलोचनात्मक थिए । मंगलबार सैन्य अधिकारीहरूसँग कुरा गर्दै उनले साउदी अरबमाथिको आक्रमणले द्वन्द्वलाई शान्तिपूर्ण माध्यमबाट समाधान गर्ने निष्कपट प्रयासलाई बिगारेको छ भने ।

द्वन्द्व सुरु भएदेखि पाकिस्तानले इरानप्रति प्रयोग गरेको यो सबैभन्दा कडा शब्दहरूमध्ये एक थियो ।

यसले इरानमाथि थप दबाब बढाउन सक्ने भनी केही विश्लेषकहरूले सुझाव दिएका थिए । साउदी अरबमाथि पटकपटक आक्रमण भए पनि हालसम्म प्रयोगमा नआएको साउदी अरब र पाकिस्तान बीचको रक्षा सम्झौता रहेको छ ।

पाकिस्तानमा मध्यरातपछि देशका प्रधानमन्त्रीले सामाजिक सञ्जाल एक्समा पोस्ट गर्दै ‘कूटनीतिक प्रयासहरू स्थिर, बलियो र शक्तिशाली रूपमा अगाडि बढिरहेको र निकट भविष्यमा ठोस नतिजा ल्याउने सम्भावना रहेको’ बताए । उनले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई दुई हप्ताका लागि समयसीमा थप्न र इरानलाई सोही अवधिको लागि हर्मुज जलयोजक खोल्न आग्रह गरे ।

पाकिस्तानका लागि इरानी राजदूत रेजा अमिरी मोगदामले स्थानीय समय अनुसार बिहान ३ बजेतिर एक्समा पोस्ट गर्दै त्यहाँ संकटपूर्ण र संवेदनशील चरणबाट एक कदम अगाडि बढिएको लेखे ।

बिहान ५ बजेभन्दा ठीक अघि, पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीले युद्धविराममा सहमति भएको घोषणा गरे र दुवै पक्षलाई निष्कर्षपूर्ण सम्झौताको लागि थप वार्ता गर्न शुक्रबार, १० अप्रिलमा इस्लामाबादमा भेट्न निमन्त्रणा दिए ।

‘हामी अझै पनि धेरै सतर्क छौं,’ पाकिस्तानी स्रोतले बीबीसीलाई भन्यो र स्थितिको निरन्तर नाजुकता रहेको बताए । कडा र अडिग अडानका कारण दुई पक्षबीच अझै पनि विश्वासको वातावरण छैन ।

पाकिस्तानले दुवैलाई एउटै टेबलमा राख्न सक्ने भए पनि उनीहरू कुन कुरामा सहमत हुन सक्छन् भन्ने प्रश्न बाँकी नै छ ।