इलोन मस्कको स्पेसएक्सले विशाल आईपीओ जारी गर्दै

एजेन्सी । इलोन मस्कको स्वामित्वमा रहेको रकेट कम्पनी स्पेसएक्सले यसै वर्षको सुरुमा उनकै आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स कम्पनी एक्सएआईसँग मर्जर गरेको थियो ।

त्यस कम्पनीले बुधबार गोप्य रूपमा प्राथमिक सेयर निष्काशन (आईपीओ) का लागि योजना दर्ता गरेको छ । यो सम्भवतः अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो आईपीओ हुन सक्ने विभिन्न रिपोर्टहरूले जनाएका छन् ।

यस फाइलिङका बारेमा ब्लूमबर्ग, वाल स्ट्रिट जर्नल र रोयटर्सले यस मामिलासँग परिचित अज्ञात स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै रिपोर्ट गरेका हुन् । स्पेसएक्सले यसबारे तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएको छैन । अमेरिकी धितोपत्र र विनिमय आयोगले पनि यसबारे कुनै टिप्पणी नगर्ने बताएको छ ।

प्रकाशित रिपोर्टहरूका अनुसार, यस फाइलिङले जुन वा जुलाईसम्ममा सेयर बिक्रीतर्फ लैजानेछ । कम्पनीहरूले सर्वसाधारणमा जानकारी सार्वजनिक गर्नुअघि एसईसी र लगानीकर्ताहरूसँग जानकारी साझा गर्न गोप्य फाइलिङको प्रयोग गर्छन् ।

आफ्नो केही सेयर बिक्रीबाट स्पेसएक्सले कति रकम जुटाउने योजना बनाएको छ भन्ने विवरणहरू गोप्य प्रकृतिका कारण अझै उपलब्ध छैनन् ।

तर, विवरणहरू सार्वजनिक भएपछि सीईओ र मुख्य सेयरधनी इलोन मस्कले अधिकांश भोटिङ सेयरहरू नियन्त्रण गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । यसले पहिले नै विश्वकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति रहेका मस्कलाई अझ धनी बनाउन सक्छ ।

निजी कम्पनीहरूको मूल्यांकन ट्य्राक गर्ने अनुसन्धान संस्था पिचबुकका अनुसार, जनवरीमा भएको पछिल्लो फन्डिङ राउन्डमा स्पेसएक्सको मूल्यांकन ८०० अर्ब डलर र एक्सएआईको २३० अर्ब डलर गरिएको थियो । यसले दुवै कम्पनीको संयुक्त मूल्य १० खर्ब डलर भन्दा बढी पुर्याउँछ ।

लगानीकर्ताहरूले अन्तरिक्ष यात्राको क्षेत्रमा वर्चस्व कायम गरेको कम्पनी र तीव्र गतिमा बढिरहेको एआई क्षेत्रको प्रमुख खेलाडी दुवैबाट नाफा कमाउन चाहने भएकाले यो पहिलो सार्वजनिक सेयर बिक्रीले कम्पनीको मूल्यलाई अझ माथि पुर्याउन सक्छ ।

यो फाइलिङ त्यही दिन भएको हो जुन दिन नासाले एपोलो कार्यक्रमपछि चन्द्रमामा आफ्नो पहिलो मानवसहितको मिसन प्रक्षेपण गर्ने तयारी गरेको छ ।

स्पेसएक्सको सुरुवात सन् २००२ मा टेस्लाका सीईओ र प्राथमिक मालिक इलोन मस्कले गरेका थिए । यो कम्पनी उपग्रह प्रक्षेपणका लागि एक प्रमुख खेलाडीको रूपमा विकसित भएको छ र हाल अमेरिकी अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेशन (आईएसएस) सम्म लैजाने र ल्याउने एक मात्र माध्यम हो । यो उपग्रह इन्टरनेट सेवाको पनि ठूलो प्रदायक बनेको छ ।

मस्कले गत वर्षको अन्त्यमा स्पेसएक्सको वाल स्ट्रिट डेब्यूको योजना पुष्टि गरेका थिए ।

स्पेसएक्सले फेब्रुअरीमा मस्ककै अर्को कम्पनी एक्सएआई, जुन सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म एक्सको मातृ कम्पनी हो, लाई अज्ञात रकममा खरिद गरेको थियो । मर्जरको समयमा मस्कले एआई डेटा सेन्टरको रूपमा काम गर्न १० लाख उपग्रहहरूको सञ्जाल प्रक्षेपण गर्ने योजना घोषणा गरेका थिए ।

यसले जमिनमा आधारित डेटा सेन्टरहरूका लागि आवश्यक पर्ने विद्युत् र चिस्यानका लागि चाहिने पानीको ठूलो मागलाई सम्बोधन गर्न सक्नेछ ।

यो सेयर बिक्रीले स्पेसएक्स र एक्सएआई जस्ता ठूलो पुँजी आवश्यक पर्ने दुई व्यवसायका लागि नगद मात्र जुटाउने नभई यसले विश्वकै सबैभन्दा मूल्यवान कम्पनीहरूमध्ये एक सिर्जना गर्न सक्नेछ ।

वाल स्ट्रिटमा एआई–सम्बन्धित सेयरहरू खरिद गर्ने ठूलो होड चलेको छ । हाल विश्वकै सबैभन्दा मूल्यवान कम्पनी एआई चिप निर्माता एनभिडिया हो जसको वर्तमान बजार पुँजीकरण ४२ खर्ब डलर छ ।

त्यसपछि एप्पल, गुगलको मातृ कम्पनी अल्फाबेट, माइक्रोसफ्ट, अमेजन र फेसबुकको मातृ कम्पनी मेटा जस्ता एआईमा सक्रिय कम्पनीहरू छन् । यी सबैको मूल्य कम्तीमा १४ खर्ब डलर छ ।

एआईले लगानीकर्ताहरूलाई उत्पादकत्व बढाउन प्रविधिको प्रयोगबाट लाभ उठाउने अवसर प्रदान गर्छ जुन कहिलेकाहीँ कम्पनीहरूले रोजगारी दिने कामदारहरूको संख्या घटाउने मूल्यमा हुन सक्छ ।

स्पेसएक्स अहिले एउटा महत्त्वपूर्ण मोडमा छ । यसको अर्को पुस्ताको भारी रकेट, जसलाई कम्पनीले स्टारशिप नाम दिएको छ, अझै विकासको क्रममा छ । परीक्षणका क्रममा यो रकेटले धेरै दुर्घटना र विस्फोटहरू भोगेको छ । यसले मस्कको महत्त्वाकांक्षी समयसीमामा शंका उब्जाएको छ ।

थप पुँजीले कम्पनीलाई चन्द्रमा र अन्ततः मंगल ग्रहमा बस्ती बसाल्ने जस्ता आफ्ना महत्त्वाकांक्षी लक्ष्यहरू पछ्याउन मद्दत गर्न सक्छ ।

व्यवसायको एक्सएआई तर्फको हिस्सालाई पनि ठूलो नगदको आवश्यकता छ । एआई क्षेत्रमा नाफाको प्रचुर सम्भावना छ तर महँगा डेटा सेन्टरहरू बनाउन र सञ्चालन गर्न निकट भविष्यमा ठूलो नगद आवश्यक पर्छ ।

अन्य दुई प्रमुख एआई कम्पनीहरू, ओपनएआई र एन्थ्रोपिकले पनि यस वर्ष आईपीओ ल्याउने योजनामा काम गरिरहेको बताइएको छ ।