रसायनशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार मेटल अर्गानिक फ्रेमवर्कमा काम गर्ने तीनजना वैज्ञानिकलाई

एजेन्सी । रसायनशास्त्रतर्फ यस वर्षको नोबेल पुरस्कार मेटल अर्गानिक फ्रेमवर्कको विकासमा योगदान गर्ने सुसुमु कितागावा, रिचार्ड रबसन र ओमार एम यागीलाई दिइने घोषणा भएको छ ।

सन् २०२५ को रसायनशास्त्र नोबेल पुरस्कार विजेताहरूले ग्यास र अन्य रसायनहरू बग्न सक्ने आणविक संरचना तयार गरेका छन् । यी संरचनाहरूलाई मेटल–अर्गानिक फ्रेमवर्क्स (एमओएफ) भनिन्छ ।

यस्ता फ्रेमवर्कहरू मरुभूमिको हावाबाट पानी संकलन गर्न, कार्बनडाइअक्साइड कब्जा गर्न, विषाक्त ग्यासहरू भण्डारण गर्न वा रासायनिक प्रतिक्रियाहरूलाई तीव्र बनाउन प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

किटागावा, रोब्सन र यागीले आणविक वास्तुकलामा नयाँ प्रकार विकास गरेका छन् । उनीहरूको संरचनाहरूले धातु आयनहरू कुनाहरूका पत्थर जस्तै काम गर्छन् । ती धातु आयनहरू लामो जैविक (कार्बनमा आधारित) अणुहरूले जोडिन्छन् ।

यसरी धातु आयन र अणुहरू मिलेर यस्तो क्रिस्टल बनाउँछन् जसमा ठूला रिक्त स्थानहरू हुन्छन् । यी छिद्रयुक्त पदार्थहरूलाई एमओएफ भनिन्छ । एमओएफमा प्रयोग गरिने अंशहरू परिवर्तन गरेर यी तीन रसायनशास्त्रीहरूले तिनलाई विशेष वस्तुहरू भण्डारण गर्न मिल्ने गरी डिजाइन गर्न सक्छन् । एओएफहरू रासायनिक प्रतिक्रियाहरू चलाउन वा बिजुली बोक्न पनि सक्षम हुन्छन् ।

“मेटल–अर्गानिक फ्रेमवर्क्समा ठूलो सम्भावना छ र यसले नयाँ कार्य गर्ने, विशेष उद्देश्यका सामग्रीहरू बनाउन अघिल्लो विचारभन्दा परका अवसरहरू ल्याउँछ,” नोबेल रसायनशास्त्र समितिका अध्यक्ष हेइनर लिंकले भने ।