एआईका ठूला कम्पनीहरूलाई स्वागत गर्न मोदीदेखि म्याक्रोंसम्मको होड

एजेन्सी । कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को क्षेत्रमा पछि नपर्नका लागि देशहरूबीच होडबाजी चलिरहेको छ । फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रों र भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी प्रविधि क्षेत्रका सीईओहरूलाई आकर्षित गर्न व्यक्तिगत रूपमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन् ।

लगानी र ठूला एआई पूर्वाधार परियोजनाहरू सुरक्षित गर्नका लागि यी दुई नेताहरूले यस वर्ष विश्वका ठूला प्रविधि कम्पनीका प्रमुखहरूलाई फकाउने प्रयासलाई तीव्र पारेका छन् ।

प्रविधिलाई सञ्चालन गर्न आवश्यक डेटा सेन्टर र इकोसिस्टम विकास गर्न लागिपरेका देशहरूमध्ये व्यक्तिगत सम्बन्धको प्रयोगका कारण यी दुई नेताहरू विशेष रूपमा देखिएका छन् ।

फ्रान्सका राष्ट्रपतिले जुन महिनामा भएको जी७ शिखर सम्मेलनमा एआई प्रमुखहरूको आतिथ्य गरेका थिए । सफ्टबैंकका प्रमुख मासायोशी सनलाई देशको एआई डेटा सेन्टरहरूमा अर्बौं डलर लगानी गर्न व्यक्तिगत रूपमा मनाए ।

प्रधानमन्त्री मोदीले गत बिहीबार अमेजनका सीईओ एन्डी ज्यासीसँग भेट गरे र अमेरिकी प्रविधि दिग्गज कम्पनीको देशमा रेकर्ड ४८ अर्ब डलरको लगानीलाई स्वागत गरे । त्यसमध्ये २१ अर्ब डलर एआई र क्लाउड पूर्वाधारका लागि हुनेछ ।

मोदीले गत वर्ष माइक्रोसफ्टका अध्यक्ष तथा सीईओ सत्य नडेला, गुगलका सीईओ सुन्दर पिचाई र इन्टेलका सीईओ लिप–बु तानसँग भेट गरेका थिए । उनीहरू सबैले भारतको एआई इकोसिस्टम विकास गर्न मद्दत गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए ।

मे महिनामा सफ्टबैंकले ५ गिगावाट एआई डेटा सेन्टर क्षमता विस्तार गर्ने ७५ अर्ब युरोको कार्यक्रम अन्तर्गत सन् २०३१ सम्ममा फ्रान्समा ३.१ गिगावाटको एआई डेटा सेन्टर निर्माण गर्ने योजना घोषणा गरेको थियो ।

म्याक्रोंले दुई महिनाअघि नै सनलाई यस परियोजनाका लागि प्रतिबद्ध हुनका लागि मनाउन भेटको अनुरोध गरेका थिए र विवरणहरू तय गर्ने क्रममा उनीहरूबीच सन्देशहरू आदानप्रदान भएको थियो भनेर सनले सीएनबीसीलाई दिएको एक अन्तर्वार्तामा बताए ।

म्याक्रोंले फ्रान्सको विद्युत् क्षमताको प्रशंसा गरे । उसले ठूलो मात्रामा आणविक ऊर्जाबाट बिजुली प्राप्त गर्छ । पहिले प्रस्ताव गरिएको २ गिगावाटको सट्टा ३ गिगावाट सुरक्षित गर्ने प्रतिबद्धता म्याक्रोंले जनाए ।

‘उनको सरकारी टोली धेरै सहयोगी छ,’ सनले भने, ‘उनको टोली र हाम्रो टोलीले धेरै राम्रोसँग सहकार्य गरिरहेका छन् ।’
सोही समयमा म्याक्रोंले फ्रान्समा आयोजना गरिएको जुन महिनाको जी७ सम्मेलनमा अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पलगायत विश्व नेताहरूसँगको वर्किङ लन्चमा सहभागी हुन प्रविधि प्रमुखहरूलाई आग्रह गरे ।

यसमा ओपनएआईका साम अल्टम्यान, एन्थ्रोपिकका डारियो अमोदेई र गुगल डिपमाइन्डका डेमिस हासाकिस लगायतका सीईओहरू सहभागी थिए ।

फ्रान्सस्थित मिस्ट्रलका सीईओ आर्थर मेन्स, क्यानाडाको कोहेरका सीईओ एडन गोमेज, इटालीको कम्पनी डोमिन्सका उल्जन सार्का, बेलायती एआई स्केलअप सिन्थेसियाका भिक्टर रिपार्बेली र जर्मनीस्थित ब्ल्याक फरेस्ट ल्याब्सका रोबिन रोम्ब्याच लगायतका अन्य प्रविधि प्रमुखहरू पनि त्यहाँ थिए ।

मोदीले पनि यस वर्षको सुरुमा भारतमा आयोजना गरिएको ग्लोबल एआई समिटमा शीर्ष अमेरिकी प्रविधि नेताहरूको आतिथ्य गरे । त्यसले गर्दा भारतका एआई प्रयासहरूमा अर्बौं डलरको प्रतिबद्धता प्राप्त भयो ।

‘भारतले एआईमा डर देख्दैन। भारतले एआईमा सौभाग्य देख्छ । भारतले एआईमा भविष्य देख्छ,’ मोदीले फेब्रुअरीमा भएको शिखर सम्मेलनको उद्घाटन मन्तव्यमा भने । उनले विश्वका प्रविधि नेताहरूलाई विश्वका लागि सेवा दिन भारतमा डिजाइन र विकास गर्न आग्रह गरे ।

एआई विकासका लागि लगानी र साझेदारी सुरक्षित गर्नु मोदीको उच्च प्राथमिकता रहेको छ । भारतले अझै पनि घरेलु रूपमा अत्याधुनिक चिप्स उत्पादन गर्दैन, न त यससँग अमेरिका वा चीनका अग्रणी मोडलहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने खालको ठूलो स्केलको फाउन्डेसन मोडेल नै छ । त्यसैले यसलाई एआईको दौडमा पछि परेको मानिन्छ ।

मोदीले विश्वका प्रविधि कम्पनीहरूलाई देशमा एआई पूर्वाधार र चिप्स विकासमा लगानी गर्न प्रोत्साहित गर्दै आएका छन् ।
शिखर सम्मेलनभन्दा केही महिनाअघि भारतले एसियामा माइक्रोसफ्टको सबैभन्दा ठूलो लगानी सुरक्षित गरेको थियो भने गुगलले अमेरिका बाहिर विश्वकै ठूलो एआई हब निर्माण गर्न भारतमा १५ अर्ब डलर लगानी गर्ने घोषणा गर्यो ।

हाइपरस्केलरहरूलाई भारतमा एआई डेटा सेन्टरहरू निर्माण गर्न प्रोत्साहित गर्न मोदी सरकारले उनीहरूलाई दीर्घकालीन कर छुटको प्रस्ताव गरेको छ ।

यसले स्थानीय कम्पनीहरूलाई पनि देशमा सेमिकन्डक्टर विकास गर्न प्रोत्साहित गरिरहेको छ ।

मे महिनामा मोदीको नेदरल्यान्ड्स भ्रमणका क्रममा डच कम्पनी एएसएमएलले भारतीय कम्पनी टाटा इलेक्ट्रोनिक्सले स्थापना गरिरहेको ३०० एमएम सेमिकन्डक्टर फ्याबका लागि उन्नत लिथोग्राफी उपकरण र समाधानहरू आपूर्ति गर्ने बताएको थियो । गत डिसेम्बरमा मोदीलाई भेटेका इन्टेलका लिप–बु तानले पनि टाटा इलेक्ट्रोनिक्सले उत्पादन गर्ने चिप्स खरिद गर्ने सम्भावित ग्राहकको रूपमा हस्ताक्षर गरेका छन् ।

भारत विदेशी एआई मोडल र कम्प्युटिङ हार्डवेयरमा धेरै निर्भर छ जसले गर्दा यसको एआई महत्त्वाकांक्षा अन्य देशहरूको निर्यात नियन्त्रण निर्देशनहरूप्रति संवेदनशील बनेको छ ।

ठूलो स्तरको कुनै एआई खेलको अभावका कारण हालैको विश्वव्यापी एआई स्टकको उछालमा भारत पूर्ण रूपमा छुटेको छ । यसले पुँजी र प्रविधि आकर्षित गर्न मोदीको तत्परतालाई स्पष्ट र थप महत्त्वपूर्ण बनाएको छ ।