विश्व आर्थिक बजारमा किन लगाइयो ७०० अर्ब डलरको दाउ ?

एजेन्सी । विश्वका ठूला हेज फन्ड र व्यावसायिक लगानीकर्ताहरूले अमेरिकी ब्याजदर उच्च रहने पक्षमा अहिलेसम्मकै ठूलो एकतर्फी दाउ लगाएका छन् । यसले गर्दा विश्व वित्तीय प्रणालीमा गम्भीर जोखिम निम्तिने खतरा देखिएको छ ।

पछिल्लो वित्तीय तथ्यांक अनुसार, व्यावसायिक लगानीकर्ताहरूले २९ लाख ७० हजारभन्दा बढी एसओएफआर फ्युचर्स कन्ट्रयाक्टमा सर्ट पोजिसन बनाएका छन् । यसको सिधा अर्थ अमेरिकी ब्याजदर लामो समयसम्म उच्च रहनेमा ७०० अर्ब डलरभन्दा बढीको बाजी लगाइएको छ । यो अमेरिकी वित्तीय इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो र आक्रामक एकतर्फी लगानी हो । यसले सम्पूर्ण वित्तीय प्रणालीलाई नै जोखिमको भुमरीमा धकेलेको छ ।

सोही हप्ता अमेरिकी डलरमा उनीहरूको लङ पोजिसन विगत सात वर्षयताकै उच्च विन्दुमा पुगेको छ । अहिले विश्व बजारमा देखिएका सातवटा प्रमुख समस्याहरू वास्तवमा सात फरक समस्या नभएर एउटै दाउका सातवटा मुकुण्डो मात्र हुन् ।

ब्याजदरमा रेकर्ड सर्ट, डलरमा रेकर्ड लङ, अफिस लोन डिफल्ट १२.३ प्रतिशतको ऐतिहासिक उचाइमा पुग्नु, क्रेडिट कार्डको भुक्तानीमा १५ वर्षयताकै उच्च ढिलाइ (डेलिक्वेन्सी), जापानी येन सन् १९८६ यताकै कमजोर हुनु र एनभिडियाका मुख्य अधिकारीहरूले १८ करोड ६० लाख डलर बराबरको सेयर बेच्नु—यी सबै घटनाहरू एउटै श्रृंखलाका कडी हुन् । अमेरिकी ब्याजदर र डलर बलियो रहनेछ र अर्थतन्त्रले यस दबाबलाई नफुटिकन सहन सक्छ भन्ने यी सबैको साझा अनुमान हो ।

बजारका अधिकांश लगानीकर्ताहरू एउटै दिशामा ढल्किँदा क्राउडेड ट्रेडको गम्भीर खतरा हुन्छ । जहाजको एउटै छेउमा सबै मानिस उभिएमा जहाज पल्टिन लाग्दा सन्तुलन कायम गर्ने कोही पनि बाँकी रहँदैन । अहिलेको अवस्था पनि ठ्याक्कै त्यस्तै छ ।
वित्तीय प्रणालीलाई थामिरहेको यो दृढ विश्वास नै वास्तवमा यसलाई पतनतर्फ लैजाने धराप बनेको छ । यसै साता रोजगारीको तथ्यांक कमजोर आयो वा मुद्रास्फीतिको दरमा सामान्य गिरावट देखियो भने वर्षौंदेखि बनाइएका यी सबै दाउहरू एकैसाथ उल्टिनेछन् ।

डलरको मूल्य र ब्याजदर एकाएक झर्दा उच्च ब्याजदरको जगमा उभिएका सबै लगानीहरू पहिरो झैं भत्किने क्यास्केड इफेक्ट देखिन सक्छ ।

यहाँ एउटा अर्को विडम्बना पनि देखिएको छ जसलाई धेरैले वास्ता गरेका छैनन् । एकातिर व्यावसायिक लगानीकर्ताहरूले ब्याजदर उच्च रहनेमा इतिहासकै ठूलो बाजी लगाइरहेका छन् भने अर्कोतिर साना लगानीकर्ताहरूले सेयर बजारलाई मुभिङ एभरेजभन्दा माथि धकेलिरहेका छन् ।

रोचक कुरा त के छ भने बजारको डर नाप्ने सूचक फियर गेजले अहिले अत्यधिक डरको संकेत दिइरहेको छ । ठूला लगानीकर्ता र आम लगानीकर्ताहरू एउटै समयमा दुई विपरीत नतिजाका लागि पूर्ण आत्मविश्वासका साथ उभिएका छन् । यसको अर्थ चाँडै नै कुनै एउटा पक्ष नराम्ररी पछारिने निश्चित छ ।

पछिल्लो समय अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भले मुद्रास्फीतिलाई २ प्रतिशतमा झार्ने लक्ष्य राखे पनि अर्थतन्त्रमा मन्दीका संकेतहरू स्पष्ट देखिन थालेका छन् । व्यावसायिक घरजग्गामा देखिएको संकट र उपभोक्ता ऋणको बढ्दो बोझले यसअघि नै चेतावनीको घण्टी बजाइसकेको छ ।

अहिलेको वित्तीय प्रणाली सातवटा फरक–फरक समस्याका कारण कमजोर भएको होइन । बरु, ती सातै समस्याहरू एउटै दाउमा टिकेका हुनाले यो निकै नाजुक बनेको हो ।

अब एउटै नकारात्मक तथ्यांक वा सानो आर्थिक परिवर्तनले यो विशाल र जटिल संरचनालाई ढलाउन पर्याप्त हुने विश्लेषण गरिएको छ ।