ऊर्जा युद्धमा रुसद्वारा दोस्रो मोर्चा घोषणा, जर्मनीको इन्धन सुरक्षा संकटमा

एजेन्सी । विश्व भूराजनीतिमा शक्ति सन्तुलन फेरिँदै जाँदा रुसले पश्चिमा मुलुकहरूका विरुद्ध ऊर्जा युद्धको दोस्रो मोर्चा खोलेको छ ।

अमेरिका र उसका सहयोगी राष्ट्रहरू पर्सियाली खाडीको तनावमा अल्झिरहेका बेला रुसी उपप्रधानमन्त्री अलेक्जेन्डर नोभाकले द्रुजबा पाइपलाइनलाई रणनीतिक हतियारको रूपमा प्रयोग गर्ने निर्णय गरेका छन् ।

आगामी मे १ तारिखदेखि जर्मनीका लागि जाने कजाखस्तानी कच्चा तेलको आपूर्तिमा रुसले अवरोध पुर्याउने वा त्यसको मार्ग परिवर्तन गर्ने घोषणा गरेको छ । यस कदमलाई कूटनीतिक वृत्तमा ग्रेट डाइभर्सनको रूपमा हेरिएको छ ।

रुसका उपप्रधानमन्त्री नोभाकले जर्मनीको वर्तमान ऊर्जा नीतिमाथि व्यंग्य गर्दै भनेका छन्, ‘जर्मनहरूले रुसी तेल लिन पहिले नै अस्वीकार गरिसकेका छन् जसको अर्थ उनीहरूका लागि सबै कुरा ठीकै छ ।’

उनको यस भनाइलाई ऊर्जा बजारमा रुसको कडा ट्रोलिङ मानिएको छ । वास्तवमा मस्कोले कजाख तेल रोकेर जर्मनीको राजधानी बर्लिनको यातायात र औद्योगिक जीवनको मेरुदण्ड मानिने पिकेसी श्वेड्ट रिफाइनरीलाई ठप्प पार्ने रणनीति लिएको छ ।

यो संकट यस्तो समयमा आएको छ जब हर्मुज जलयोजकमा भएको अवरोधका कारण विश्वव्यापी समुद्री तेल ढुवानी पहिले नै कठिन अवस्थामा छ । एकातिर इरानले समुद्री मार्गमा दबाब सिर्जना गर्ने र अर्कोतिर रुसले जमिनमुनिको पाइपलाइन मार्ग बन्द गरिदिने यस संयोगलाई विश्लेषकहरूले मस्को र तेहरानबीचको समन्वयात्मक पिन्सर मुभमेन्ट (दुईतर्फी घेराबन्दी) को रूपमा व्याख्या गरेका छन् । यसले युरोपलाई कुनै पनि सुरक्षित ऊर्जा विकल्प बाँकी नराख्ने रणनीतिक योजनालाई पुष्टि गर्छ ।

रुसको यस निर्णयको असर जर्मनीको जनजीवनमा देखिन थालिसकेको छ । पछिल्लो तथ्यांक अनुसार, जर्मनीमा डिजेलको मूल्य आकाशिएर प्रतिलिटर २.४३ युरो (करिब ३५० नेपाली रुपैयाँ) पुगेको छ ।

इन्धन अभावका कारण जर्मनीको राष्ट्रिय ध्वजावाहक लुफ्थान्साका करिब २० हजार उडानहरू रद्द भएका छन् ।

युरोपेली संघको एक्सलरेटईयू योजना मार्च महिनामा मात्रै सिर्जना भएको २४ अर्ब युरोको मूल्य अन्तर पूर्ति गर्न संघर्ष गरिरहेको छ ।

दार्शनिक सिद्धान्तहरूलाई उद्धृत गर्दै विश्लेषकहरू के तर्क गर्छन् भने जर्मनीको सुरक्षा कहिल्यै पनि स्थिर प्रणाली थिएन । यो बाह्य सम्बन्धहरूको कमजोर संरचना मात्र थियो जसलाई रुसले अहिले छिन्नभिन्न पारिदिएको छ । रुस अब ऊर्जा बजारको सदस्यबाट अवरोधकमा परिणत भएको छ । उसले जर्मन सुरक्षालाई जोखिमको गहिरो खाडलमा धकेलिदिएको छ ।

बजार आधारित तेलको युग अब समाप्त भएको छ । विश्व अहिले यस्तो चरणमा प्रवेश गरेको छ जहाँ ऊर्जा वस्तु मात्र नभएर लजिस्टिक हतियार बनेको छ । रुसको यो पछिल्लो प्रहारले युरोपको औद्योगिक भविष्य र सामाजिक स्थिरतामाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरिदिएको छ ।