अमेरिकाका रक्षामन्त्रीले सैन्य अधिकृतहरूलाई धमाधम निकाले, आफ्नो पद जाने डर ?

एजेन्सी । इरानसँगको जारी युद्धको बीचमा एक शीर्ष सैन्य अधिकारीको अचानक बर्खास्तीले अमेरिकी रक्षा संयन्त्रमा ठूलो हलचल पैदा गरेको छ ।

रक्षामन्त्री पिट हेगसेथले अमेरिकी सेनाका चिफ अफ स्टाफ जनरल र्यान्डी जर्जलाई पदमुक्त गरेका छन् । त्यसलाई लिएर अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूमा विभिन्न तर्कहरू बाहिर आएका छन् ।

यो कुनै सामान्य प्रशासनिक निर्णय नभई पेन्टागनभित्र अधिकार, वफादारी र दिशानिर्देशलाई लिएर चलिरहेको गहिरो संघर्षको परिणाम भएको देखिन्छ । यस ‘शुद्धीकरण’ अभियानमा अन्य दुई जनरलहरू आर्मीज ट्रान्सफर्मेसन एन्ड ट्रेनिङ कमान्डका जनरल डेभिड होड्ने र आर्मीज च्याप्लेन कर्प्सका मेजर जनरल विलियम ग्रीन पनि बर्खास्त भएका छन् ।

इरानसँगको युद्ध जारी रहेको र नेतृत्वमा निरन्तरता आवश्यक मानिएको समयमा यस निर्णयले उच्च तहमा रहेको आन्तरिक तनावलाई छताछुल्ल पारेको छ । यसले बाह्य द्वन्द्व व्यवस्थापन गरिरहेको प्रणाली नै आन्तरिक दबाबमा रहेको तस्विर प्रस्तुत गर्छ ।

न्युयोर्क पोस्टका अनुसार, हेगसेथमा आर्मी सचिव ड्यान ड्रिस्कलले आफ्नो पद खोस्न सक्छन् भन्ने अत्यधिक शंका थियो । त्यसैले गर्दा उनले सेनाका शीर्ष जनरललाई बर्खास्त गरे ।

ट्रम्प प्रशासनका वर्तमान र पूर्व अधिकारीहरूका अनुसार, हेगसेथको यो असुरक्षा सन् २०२५ को ‘सिग्नलगेट’ (जहाँ हेगसेथले गोप्य सैन्य योजनाहरू छलफल गर्न आफ्नो व्यक्तिगत फोन र सिग्नल एप प्रयोग गरेर सुरक्षा नियम उल्लंघन गरेका थिए) पछि बढेको हो ।

एक अधिकारीका अनुसार, पिटमा विकसित भएको असुरक्षा र शंकाले नै यो सबै भइरहेको छ । दुर्भाग्यवश उनका केही नजिकका सहयोगीहरूले यसलाई झन् उक्साउने काम गरिरहेका छन् ।

पोस्टका अनुसार, आर्मीको नागरिक नेतृत्वमा हेरफेर गर्ने चर्चा चल्न थालेपछि हेगसेथ आफ्नो पदलाई लिएर झन् चिन्तित बनेका थिए । उनले माइकल ओबाडल (जो हेगसेथका सहयोगी मानिन्छन्) लाई ड्रिस्कलको सम्भावित उत्तराधिकारीका रूपमा हेर्न थालेका थिए ।

हेगसेथले नियमित कर्मचारी छलफलहरूलाई समेत आफ्नो अधिकार खोस्ने संकेतका रूपमा बुझ्न थालेका थिए र आफू सुरक्षित हुन तुरुन्तै कदम चाल्नुपर्ने निष्कर्षमा पुगेका थिए ।

यस संघर्षको केन्द्रमा जनरल र्यान्डी जर्ज थिए जसलाई हेगसेथले आर्मी सचिव ड्यान ड्रिस्कलको नजिकको व्यक्तिका रूपमा हेर्ने गर्थे । हेगसेथलाई जर्जको वफादारीप्रति शंका थियो ।

स्रोतका अनुसार, पहिले कदम नचालेमा आफैं निकालिने डर हेगसेथलाई लाग्न थाल्यो । यो उनका लागि अस्तित्वको प्रश्न बन्यो । यो बर्खास्ती नेतृत्व संरचनाबाट अनिश्चितता हटाउने र प्रमुख पदहरूमा आफ्ना विश्वासपात्रहरूलाई राख्ने बृहत्तर प्रयासको हिस्सा भएको बताइएको छ ।

न्यूयोर्क टाइम्सका अनुसार, पदोन्नति र वरिष्ठ नियुक्तिहरूलाई लिएर हेगसेथ र जनरल जर्जबीच लामो समयदेखि विवाद बढ्दै गएको थियो । जनरल जर्जले परम्परागत सैन्य र युद्ध सञ्चालनको अनुभव भएका अधिकारीहरूलाई नेतृत्वमा ल्याउन चाहन्थे भने हेगसेथले प्रशासनको रणनीतिक दृष्टिकोणसँग पूर्ण रूपमा सहमत हुने अधिकारीहरूलाई प्राथमिकता दिन्थे ।

रक्षा विज्ञ मारा कार्लिनका अनुसार, ‘तपाईं त्यस तहमा पदोन्नतिको लागि लड्नुहुन्छ भने तपाईं वास्तवमा सैन्य बलको पहिचानको लागि लडिरहनुभएको हुन्छ ।’

युद्धको समयमा यस्तो कदम चाल्नु निकै असामान्य र जोखिमपूर्ण मानिन्छ । वरिष्ठ नेतृत्वमा स्थिरता कायम राख्नु प्रभावकारी सैन्य कारबाहीका लागि महत्त्वपूर्ण हुन्छ । विज्ञ कोरी शाकेले सीएनएनसँग भनिन्, ‘यहाँ खतरा नजिरको हो । वरिष्ठ अधिकारीहरूलाई आफ्नो फरक मतले जागिर जान्छ भन्ने डर भयो भने उनीहरूले स्वतन्त्र र स्पष्ट सल्लाह दिन छोड्नेछन् ।’

अवकाशप्राप्त जनरल मार्टिन डेम्पसेले पनि चेतावनी दिँदै भने, ‘सेनामाथिको नागरिक नियन्त्रण विश्वासमा आधारित हुनुपर्छ, डरमा होइन ।’

पेन्टागनको यो शुद्धीकरणलाई सैन्य नेतृत्वलाई वैचारिक आधारमा पुनर्गठन गर्ने प्रयासका रूपमा पनि हेरिएको छ । हेगसेथले सैन्य अधिकारीहरूलाई प्रशासनको विश्वदृष्टिकोणसँग नजिक ल्याउन खोजिरहेका छन् जसले सैन्य संस्थाको स्वतन्त्रतालाई कमजोर बनाउन सक्छ ।

यी सबै घटनाक्रमले पेन्टागन अहिले आन्तरिक अविश्वास, राजनीतिक हिसाबकिताब र संस्थागत विवादको दोसाँधमा रहेको देखाउँछ । असुरक्षा, असहमति वा वैचारिक कारण जे भए पनि जनरल जर्जको बर्खास्तीले अमेरिकी रक्षा संयन्त्रभित्रको गहिरो विभाजनलाई उजागर गरेको छ ।

अमेरिकी सैन्य नेतृत्वभित्रको यो शक्ति संघर्ष अहिले सार्वजनिक भएको छ र त्यो पनि त्यस्तो समयमा जब यसका परिणामहरू निकै दूरगामी हुन सक्छन् । इरानसँगको युद्ध अहिले निर्णायक मोडमा छ जसमा अमेरिकाले ठूलो जोखिम रहेको स्थलगत आक्रमण गर्ने कि नगर्ने भन्ने निर्णय लिनुपर्नेछ ।

पेन्टागनमा भएको यस शुद्धीकरणले महत्त्वपूर्ण सैन्य योजनाहरू बनाउँदा अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयभित्र एउटै दृष्टिकोण नरहेको संकेत गर्छ ।