इरान र अमेरिकाबीच सम्झौता हुने विषयमा अरब मुलुकहरूले गरे आशंका

एजेन्सी । अमेरिका र इरानबीच छिटो सम्झौता हुन सक्ने कुरामा शंका रहेको अरब मध्यस्थकर्ताहरूले निजी रूपमा द वाल स्ट्रिट जर्नललाई भनेका छन् ।

दुवै पक्ष सम्झौताबाट धेरै टाढा रहेको अरबीहरूको भनाइ छ । इरान सक्रिय रूपमा वार्ताबाट टाढिएको छ । ट्रम्प यस्तो सम्झौताका लागि दबाब दिइरहेका छन् जुन अर्को पक्षले अस्तित्वमै नभएको बताउँछ ।

पाँच दिने युद्धविराम शनिबार समाप्त हुँदैछ । इस्लामावाद बैठकको पुष्टि भएको छैन । इरानी संसद्का सभामुख गालिबाफले वार्ताका रिपोर्टहरू तेल बजारलाई प्रभावित गर्न बनाइएको झूटो समाचार भनेका छन् ।

इरानको परराष्ट्र मन्त्रालयले अमेरिकासँग सम्पर्क भएको कुरा चौथोपटक अस्वीकार गरेको छ । र यो खाडललाई पुर्नुपर्ने मध्यस्थकर्ताहरूले अहिले निजी रूपमा उनीहरूले यसको अर्को किनारा देख्न नसकिरहेको स्वीकार गरेका छन् ।

यो खाडल शब्दहरूको नभई संरचनात्मक हो । अमेरिकाले हर्मुज जलयोजक सबै व्यावसायिक यातायातका लागि बिना कुनै शुल्क वा जाँच, प्रमाणीकरण योग्य र बिना शर्त पुनः खोल्न माग गरेको छ ।

इरानले केही निश्चित प्रतिबन्धहरू हटाउन, ऊर्जा पूर्वाधारमा भविष्यमा हुने आक्रमणहरू विरुद्ध ग्यारेन्टी र आफ्नो क्षेत्रीय सुरक्षा भूमिकाको मान्यता माग गरेको छ ।

वाशिङटन टोल बुथ (शुल्क संकलन केन्द्र) ध्वस्त पार्न चाहन्छ । तेहरान टोल बुथ राख्न र यसलाई अझ फराकिलो बनाउन पैसा चाहन्छ ।

यी यस्ता अडानहरू हुन् जुन बीचमा कतै मिल्न सक्दैनन् । यी अडानहरूले युद्धपछिको व्यवस्थाका लागि विपरीत ढाँचाहरू परिभाषित गर्छन् ।

छलफलहरू छोटो अवधिको तनाव कम गर्नमा केन्द्रित छन् । तत्काल युद्धविराम, हर्मुजको सीमित पुनः सञ्चालन र लामो वार्ताका लागि एउटा रूपरेखामा ती केन्द्रित छन् । कुनै व्यापक शान्ति होइन । कुनै आणविक फिर्ता होइन । कुनै हर्मुज समाधान होइन । यो त विरामभित्रको विराम मात्र हो । एउटा रूपरेखामा छलफल गर्नका लागि अर्को रूपरेखा ।

महत्त्वाकांक्षा शत्रुताको पूर्ण र समग्र समाधानबाट खुम्चिएर के हामी शनिबारपछि पनि कुराकानी जारी राख्न सहमत हुन सक्छौं भन्नेमा पुगेको छ ।

कूटनीतिकर्मीहरू टेबलको आकार कस्तो हुने भनेर वार्ता गरिरहँदा तीनवटा यस्ता घडीहरू चलिरहेका छन् जसलाई कुनै पनि वार्ताले रोक्न सक्दैन ।

पहिलो घडी हो नाइट्रोजनको जाल । हर्मुज करिडोरले कुनै पनि मूल्यमा मलको ढुवानी गर्न दिइरहेको छैन । रुसले अप्रिल २१ सम्मका लागि अमोनियम नाइट्रेटको निर्यात रोकेको छ ।

चीनले अगस्टसम्मका लागि नाइट्रोजन–पोटासियम मिश्रण र फस्फेटमा प्रतिबन्ध लगाएको छ । अमेरिकाको कर्न बेल्ट (मकै उत्पादन हुने क्षेत्र) मा नाइट्रोजन हाल्ने समय अप्रिलको मध्यमा समाप्त हुन्छ ।

बंगलादेशी बोरो धानको रोपाइँ अहिले भइरहेको छ । सबैभन्दा खराब प्रभाव पर्नुअघि नै फेब्रुअरीमा एफएओ खाद्य मूल्य सूचकांक ०.९ प्रतिशतले बढिसकेको छ ।

मलको मूल्यमा हुने प्रत्येक १ प्रतिशत वृद्धले विश्वव्यापी खाद्य मूल्यलाई ०.४५ प्रतिशतले बढाउने विश्व बैंकको अनुमान छ । युद्ध सुरु भएदेखि युरियाको मूल्य ३० देखि ४० प्रतिशतले बढेको छ । खेतीपातीको समय जैविक हुन्छ ।

दोस्रो घडी हो क्यारी ट्रेड । जापानको १० वर्षे ऋणपत्रको प्रतिफल २.२७८ प्रतिशत पुगेको छ जुन सन् १९९९ पछिको उच्च हो । ४० वर्षे ऋणपत्र ३.७७ प्रतिशतमा छ । ५ ट्रिलियन डलरको विदेशी सम्पत्ति होल्ड गर्ने जीवन बिमा कम्पनीहरूले आफ्नो पैसा फिर्ता लैजाँदैछन् ।

जापानको केन्द्रीय बैंकले नीति कडा पार्ने संकेत दिइरहेको छ । युद्धका कारण तेलको मूल्य बढ्दा मुद्रास्फीति २.७ प्रतिशत पुगेकाले अमेरिकी फेडरल रिजर्भले दरहरू घटाउन सक्दैन ।

युरोपेली केन्द्रीय बैंकले दरहरू बढाइरहेको छ । कूटनीतिक गतिरोध जारी रहेको प्रत्येक दिन क्यारी ट्रेड उल्टिने क्रम तीव्र भइरहेको छ र विश्वव्यापी ऋणको लागत बढिरहेको छ ।

तेस्रो घडी हो युआनको नजिर । अनुमतिप्राप्त करिडोरबाट पार हुनका लागि आईआरजीसीलाई युआनमा २० लाख डलर तिर्ने प्रत्येक ट्यांकरले डलर बाहेकको ऊर्जा भुक्तानीको नजिर स्थापना गर्छ ।

टोल बुथ सञ्चालन हुने प्रत्येक दिन यो अवधारणा झन् बलियो बन्दै जान्छ । कूटनीतिक गतिरोधले युआनको यो मार्गलाई रोक्दैन, बरु यसलाई तीव्र बनाउँछ । मध्यस्थकर्ताहरूले खाडल पुर्ने बेलासम्म युद्धको बीचमा निर्माण भइरहेको यो भुक्तानी पूर्वाधार स्थायी भइसकेको हुन सक्छ ।

मध्यस्थकर्ताहरू शंकास्पद छन् । पक्षहरू एकअर्काबाट धेरै टाढा छन् । युद्धविराम शनिबार समाप्त हुन्छ । र यो युद्धको नतिजा वास्तवमा निर्धारण गर्ने तीनवटा घडीहरू नाइट्रोजन, ऋणपत्रको प्रतिफल र युआन कूटनीतिक ब्रिफिङहरूमा उपस्थित हुँदैनन् । तिनीहरू केवल टिकटिक गर्दै चलिरहन्छन् ।