भारतको पहिलो बुलेट ट्रेन स्वदेशी प्रविधि र जापानी सहयोगको समन्वय सहित सन् २०२७ मा सञ्चालन हुने

एजेन्सी । मुम्बई–अहमदाबाद उच्चगतिको रेल करिडोरमा भारतको पहिलो बुलेट ट्रेन परियोजना सन् २०२७ मा सुरु हुने सम्भावना छ ।

एक वरिष्ठ अधिकारीका अनुसार, भारत र जापानले विश्वव्यापी रूपमा सञ्चालन हुन सक्ने सिग्नल प्रणाली जडान गरिएका स्वदेशी बुलेट ट्रेनहरू चलाउने संयुक्त निर्णय गरेका छन् । भारतले सन् २०२७ को मध्यतिर आफ्नै प्रविधिमा विकसित बुलेट ट्रेनहरूको परीक्षण सुरु गर्ने योजना बनाएको छ ।

९७ किलोमिटर लामो सुरत–वापी खण्डको निर्माण कार्य यसै वर्ष सम्पन्न हुने तालिका छ भने रेल मन्त्रालयले सन् २०२७ को अगस्टदेखि व्यावसायिक सेवा सुरु गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।

भारतको पहिलो उच्च गतिको रेल करिडोरका लागि आवश्यक ट्रेनहरू स्वदेशमै निर्माण गरिनेछ जुन भारतको इन्जिनियरिङ र उत्पादन क्षमताका लागि महत्त्वपूर्ण कोशेढुंगा साबित हुनेछ । यो विकास कार्यक्रम दुई चरणमा योजना गरिएको छ । सुरुवाती चरणका ट्रेनहरू २८० किलोमिटर प्रतिघण्टाको उच्च गतिका लागि डिजाइन गरिनेछन् भने पछिल्ला संस्करणहरू ३५० किलोमिटर प्रतिघण्टाको गतिमा चल्न सक्ने गरी विकसित गरिनेछन् ।

चेन्नईस्थित इन्टिग्रल कोच फ्याक्ट्रीले बीईएमएल लिमिटेडलाई दुईवटा प्रोटोटाइप उच्चगतिको ट्रेन सेटहरूको डिजाइन र निर्माणका लागि ८६६.८७ करोड भारुको ठेक्का दिएको छ । यी ट्रेनहरू सन् २०२७ मा सार्वजनिक गरिनेछन् र हाल यसको डिजाइन कार्य अन्तिम चरणमा रहेको छ ।

यी ट्रेन सेटहरूमा पूर्ण वातानुकूलित चेयर कार कोचहरू, विश्वस्तरीय यात्री सुविधाहरू, उन्नत इन्फोटेनमेन्ट प्रणाली, ढल्काउन र घुमाउन मिल्ने सिटहरू र अपांगता भएका व्यक्तिहरूका लागि विशेष सुविधाहरू रहनेछन् । यस परियोजनालाई सघाउन बीईएमएलले बेंगलुरुमा आदित्य उच्चगतिको रेल कम्प्लेक्स स्थापना गरेको छ ।

बी–२८ कोडनाम दिइएका यी ट्रेनहरू उन्नत प्रविधिको प्रयोग गरी बनाइनेछन् । जापान र युरोपमा चल्ने बुलेट ट्रेनहरू मुख्यतया चिसो मौसमका लागि डिजाइन गरिएका हुन्छन् तर भारतीय संस्करणहरूलाई यहाँको गर्मी र धुलो भरिएको वातावरणमा पनि भरपर्दो रूपमा चल्न सक्ने गरी तयार पारिनेछ ।

पूर्व जापानी कानून मन्त्री हिदेकी माकिहाराले भारतसँगको वार्ता कठिन भएको र बुलेट ट्रेन परियोजनामा ढिलाइ भएको आरोप लगाएपछि यो विषय चर्चामा आएको थियो । यद्यपि, भारतको विदेश मन्त्रालयले जापानसँगको उच्चगतिको रेल परियोजनामा भइरहेको छलफल सुचारु रूपमा अघि बढिरहेको स्पष्ट पारेको छ ।

मुम्बई–अहमदाबाद परियोजनासँग आबद्ध अधिकारीहरूले माकिहाराले परियोजनासँग सम्बन्धित कुनै पनि बैठकमा सहभागिता नजनाएको बताएका छन् । सन् २०२७ देखि सुरत–वापी खण्डमा सञ्चालन सुरु गर्ने समयसीमा अनुसार जापानी आपूर्तिकर्ताहरूले प्रस्ताव पेश गर्न नसकेपछि भारतले आफ्नै बुलेट ट्रेन बनाउने निर्णय लिएको हो ।

माकिहाराले जापानको आफ्नो डि–एस–एटीसी सिग्नल प्रणालीको सट्टा ओपन–सोर्स प्रणाली अपनाउने निर्णयको आलोचना गरेका थिए । तर, भारतीय अधिकारीहरूले जापानी कम्पनीहरूले दुई वर्षसम्म प्रयास गर्दा पनि सिग्नल प्रणाली उपलब्ध गराउन कुनै प्रस्ताव नदिएको बताएका छन् ।

थप रूपमा जापानले अहिले आफ्नो ई–५ श्रेणीका बुलेट ट्रेनहरूलाई बिस्तारै हटाउँदै लगेको र नयाँ ई–१० श्रेणीका ट्रेनहरू विकासकै क्रममा रहेको जानकारी प्राप्त भएको छ । ई–१० ट्रेन जापानमा सन् २०३२ र भारतमा सन् २०३४ सम्म मात्र उपलब्ध हुने देखिएकोले सन् २०२७ को लक्ष्य भेट्न भारतले आफ्नै प्रविधि रोजेको हो ।

यो परियोजना जापान इन्टरनेशनल कोअपरेसन एजेन्सीको सहुलियतपूर्ण ऋण सहयोगमा अगाडि बढिरहेको छ ।