अमेरिकाका तेल कम्पनीहरूको उच्च मुनाफा, राष्ट्रपति ट्रम्पसँग मतभेद हुने खतरा

एजेन्सी । अमेरिकाका तेल कम्पनीहरूले विगत केही वर्षयताकै सबैभन्दा बलियो त्रैमासिक मुनाफा रिपोर्ट गर्ने तयारी गरेका छन् । त्यसले राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसँगको सम्भावित टकरावको स्थिति निम्त्याउन सक्छ ।

ट्रम्पले आगामी नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि चुनावअघि पेट्रोलको मूल्य घटाउन आफ्ना दीर्घकालीन सहयोगी ठूला तेल कम्पनीहरूलाई दबाब दिइरहेका छन् । अमेरिकीहरूले महिनौंदेखि इन्धनको मूल्यवृद्धिको पीडा महसुस गरिरहेका बेला एक्सन मोबिल र सेभरनले आउँदा हप्ताहरूमा दोस्रो त्रैमासिकको आम्दानी सार्वजनिक गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । त्यो पहिलो त्रैमासिकको स्तर भन्दा तीन गुणा बढी हुने अनुमान छ ।

फेब्रुअरीको अन्त्यमा इरानमाथि सुरु भएको अमेरिका–इजरायल युद्धपछि तेलको मूल्य ह्वात्तै बढेको थियो र विश्वव्यापी इन्धन आपूर्तिमा संकट आएको थियो ।

तेल कम्पनीहरूको मुनाफा सन् २०२२ यताकै उच्च स्तरमा पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ । यो अपेक्षित आर्थिक लाभले ट्रम्प र तेल उद्योगबीचको सामान्यतया न्यानो सम्बन्धलाई जटिल बनाउन सक्छ किनकि तेल उद्योग ट्रम्प र रिपब्लिकन पार्टीको महत्त्वपूर्ण वित्तीय समर्थक हो ।

ग्यासोलिनको उच्च मूल्यले अमेरिकी संसदमा पुनः नियन्त्रण कायम गर्न खोजिरहेका डेमोक्रेटहरूको किफायती मूल्यको मागलाई थप बल पुर्याएको छ भने यसले ट्रम्पको अनुमोदन रेटिङलाई पनि घटाएको छ । थोरै अमेरिकीहरूले मात्र इरान युद्ध यसको लागत अनुसार जायज थियो भन्ने कुरामा विश्वास गरेका छन् ।

प्रशासनले अमेरिकी न्याय विभागलाई ग्यासोलिनको मूल्यमा हुन सक्ने सम्भावित कृत्रिम मूल्यवृद्धिको अनुसन्धान गर्न आग्रह गरेको छ । अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले उत्पादक र रिफाइनरहरूलाई चेतावनी दिँदै इन्धनको मूल्यमा उल्लेख्य गिरावट आएन भने ह्वाइट हाउसले प्रशासनिक कारबाही गर्ने विचार गर्न सक्छ भनेका छन् ।

नाम नखुलाउने शर्तमा एक उद्योग कार्यकारीले भने, ‘यो उद्योगले पक्कै पनि आपसमा कुराकानी गरिरहेको छ र यसलाई कसरी सामना गर्ने भनेर सोचिरहेको छ तर हामीलाई थाहा छ कि के आउँदैछ । हामी राजनीति बुझ्छौं ।’

गत महिना हर्मुज जलयोजकबाट ढुवानी पुनः सुरु भएदेखि ट्रम्पले राष्ट्रिय औसत मूल्य प्रति ग्यालन करिब २.५० डलरमा झरोस् भन्ने चाहना व्यक्त गरेका छन् जुन हालको औसत ३.८५ डलर भन्दा निकै कम हो र डिसेम्बरको अन्त्यमा पुगेको उनको हालको कार्यकालको न्यून विन्दु २.८१ डलर भन्दा करिब ११ प्रतिशत कम हो । आठजना लबिइस्ट र उद्योग अधिकारीहरूसँगको अन्तर्वार्ता अनुसार, तेल उद्योगका लबिइस्टहरूले आलोचनालाई कम गर्न अधिकारीहरू र सांसदहरूसँगको सम्पर्क बढाएका छन् ।

रिटेल ग्यासोलिन मूल्यमा उनीहरूको सीमित प्रभाव हुने तेल कार्यकारीहरू बताउँछन् । उपभोक्ताले तिर्ने मूल्यको करिब आधा कच्चा तेलको मूल्यले निर्धारण गर्छ भने बाँकी अंश रिफाइनिङ, वितरण, मार्केटिङ र करद्वारा तय हुन्छ ।

यसैबीच युक्रेनले मस्कोलाई शान्ति सम्झौताका लागि दबाब दिन रुसको ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण तीव्र पारेपछि रुसमा इन्धनको अभाव भइरहेको छ । युक्रेनले मस्कोलाई शान्ति सम्झौताका लागि दबाब दिन रुसको ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण तीव्र पारेपछि रुसमा इन्धनको अभाव भइरहेको छ ।

तैपनि कच्चा तेलको बेन्चमार्क मूल्य युद्धपूर्वको स्तरमा फर्किसकेको भए पनि अमेरिकी ग्यासोलिनको मूल्य अझै युद्धपूर्वको तुलनामा करिब २२ प्रतिशत बढी छ । विश्लेषक र उद्योग समूहहरूले कच्चा तेलको मूल्यलाई मात्र दोष नदिई कसिलो भौतिक इन्धन बजार र ग्यासोलिनको सीमित मौज्दातलाई कारकका रूपमा उल्लेख गरेका छन् ।

र्यापिडान इनर्जी ग्रुपका अध्यक्ष बब म्यानालीले यस भिन्नताले आपूर्ति–मागको संरचनात्मक दबाबलाई उजागर गर्ने बताए । अमेरिकन पेट्रोलियम इन्स्टिच्युटका प्रवक्ता बेथानी विलियम्सले भने, ‘ग्यासोलिनको मूल्य कच्चा तेलसँगै तालमेल मिलाएर चल्दैन, विशेषगरी आपूर्ति, रिफाइनिङ र मौज्दातलाई असर गर्ने ठूलो विश्वव्यापी अवरोधको समयमा ।’

अमेरिकन फ्युल एन्ड पेट्रोकेमिकल म्यानुफ्याक्चरर्सले नीति निर्माताहरूको पनि भूमिका हुने भन्दै नियामक लागतलाई उद्धृत गरेका छन् । समूहले भनेको छ, ‘रिफाइनरीहरूले ग्यासोलिनको मूल्य निर्धारण गर्दैनन् र कच्चा तेल धेरै इनपुटहरू मध्ये एक मात्र हो ।’

उदाहरणका लागि, रिन्युएबल फ्युल स्ट्यान्डर्डले रिटेलरहरूलाई निश्चित प्रतिशत इथानोल वा अन्य बायोफ्युल समावेश भएको इन्धन बेच्न अनिवार्य गर्छ ।

ट्रम्पको शीर्ष प्राथमिकता ग्यासोलिनको मूल्य घटाउनु रहेको ह्वाइट हाउसले भनेको छ । उनले इरान सम्झौतापछि घटेको तेलको मूल्य र अनुमति तथा नियमनमा तेल उद्योगसँगको बढेको समन्वयलाई उद्धृत गरेका छन् ।

एक्सनले यसबारे टिप्पणी गर्न अस्वीकार गर्यो । सेभरनले जुन २५ मा सीएनबीसीलाई दिएको अन्तर्वार्तालाई सन्दर्भ बनाउँदै सीएफओ आइमियर बोनरले ग्यासोलिनको मूल्य सामान्य हुन समय लाग्ने बताएका छन् ।

विश्लेषकहरूले ठूला तेल कम्पनीहरूको दोस्रो त्रैमासिक आम्दानी सन् २०२२ यताकै बलियो हुने अपेक्षा गरेका छन् जब युक्रेनमा रुसको आक्रमणले ऊर्जा बजारलाई अस्तव्यस्त बनाएको थियो । एलएसईजीद्वारा संकलित विश्लेषकहरूको अनुमान अनुसार, एक्सन मोबिलले करिब १५.९ अर्ब डलर समायोजित खुद नाफा रिपोर्ट गर्ने अपेक्षा गरिएको छ जुन यसको पहिलो त्रैमासिक आम्दानीको तीन गुणाभन्दा बढी हो ।

सेभरनको नाफा करिब ९.९ अर्ब डलर हुने प्रक्षेपण गरिएको छ जुन अघिल्लो त्रैमासिकको तुलनामा तीन गुणाभन्दा बढी हो ।
यस वृद्धिको केही हिस्सा पहिलो त्रैमासिकमा कच्चा र प्रशोधित उत्पादनको जोखिम घटाउन प्रयोग गरिएका डेरिभेटिभ्ससँग सम्बन्धित लेखा घाटाको उल्टो असरका कारण पनि हुनसक्छ । तर, व्यापक लाभ बलियो बजार आधारभूत पक्षहरूबाट आएको विश्लेषकहरू बताउँछन् ।

ऊर्जा सल्लाहकार फर्म टीपीएचका अनुमान अनुसार अमेरिकी ग्यासोलिन क्य्राक स्प्रेड्स (कच्चा तेल र यसबाट उत्पादित इन्धनको मूल्य बीचको भिन्नता) दोस्रो त्रैमासिकमा औसत प्रति ब्यारल २५ डलर थियो जुन अघिल्लो त्रैमासिकको तुलनामा १६ डलर बढी हो ।

यसले डिजेल क्य्राक स्प्रेड्स करिब १५ डलरले बढेर प्रति ब्यारल ४५ डलर पुगेको बताएको छ । त्यो सन् २०२२ को मध्ययताकै बलियो मार्जिन हो । युद्धका कारण विदेशका रिफाइनरहरूमा आपूर्तिको कमी भएपछि अमेरिकी निर्यातको उच्च मागले नाफा बढाउन मद्दत गरेको छ ।

अमेरिकी चालकहरूले इन्धनको मूल्यमा पीडा भोगिरहेको भए पनि बीएमओ क्यापिटल मार्केट्सका विश्लेषकहरूले तेल कम्पनीहरूले सन् २०२६ को दोस्रो आधामा सेयर बायब्याकलाई तीव्र पार्ने अपेक्षा गरेका छन् जसले उत्पादन वृद्धिको सट्टा प्रतिफलमा ध्यान केन्द्रित गर्ने महामारी पछिको प्रवृत्तिलाई निरन्तरता दिनेछ ।

एक कार्यकारीले भने, ‘खलनायक बन्नु खासै रमाइलो कुरा होइन । तर, हामीले अधिकारीहरूलाई शिक्षित गराउन आवश्यक छ कि यो एक चक्रीय उद्योग हो र बजार उल्टिँदा हामीले सबै जोखिम लिइरहेका हुन्छौं भन्ने कुरामा कसैले वास्ता गर्दैनन् ।’