चीनसँग व्यापार वार्ता गर्ने ट्रम्पको चाहना, तर इरान युद्धको चर्चा हावी हुने जोखिम

एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्प र चीनका सी चिनपिङबीचको शिखर सम्मेलनमा इरान युद्धले मुख्य स्थान लिने सम्भावना छ जसले गर्दा भन्सार महसुल र दुर्लभ खनिज पदार्थ आपूर्तिका मुद्दाहरू समाधान गर्ने ठाउँ कम रहनेछ ।

अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले मे १४ र १५ मा हुने बैठकहरूमा इरान एउटा विषय हुने कुरा पहिले नै बताइसकेका छन् । र यस हप्ताको सुरुमा फेब्रुअरीको अन्त्यमा युद्ध सुरु भएयता चीनले पहिलोपटक इरानका विदेशमन्त्रीलाई स्वागत गर्यो जसले शान्ति सम्झौताको आशा जगायो, तेलको मूल्य घटायो र सेयर बजारमा वृद्धि ल्यायो ।

व्यवस्थापनका बारेमा प्रत्यक्ष जानकारी राख्ने एक अमेरिकी कार्यकारीका अनुसार, चिनियाँ उच्च नेताहरू र अमेरिकी सीईओहरूबीच उद्योग–विशेष बैठकहरू आयोजना गर्ने चीनको निमन्त्रणालाई अमेरिकी सरकारले अस्वीकार गर्यो किनकि यसले अमेरिकी व्यवसायहरू बेइजिङसँग धेरै नजिक भएको देखिन सक्ने ठानेको थियो ।

ती व्यक्तिका अनुसार, मंगलबारसम्म ह्वाइट हाउसले ट्रम्पको भ्रमणमा सहभागी हुन कार्यकारीहरूलाई औपचारिक रूपमा निमन्त्रणा पठाएको थिएन र प्रस्ताव गरिएको दुई दर्जन नेताहरूको सूची आधा हुन सक्छ ।

बोइङका सीईओ केली ओर्टबर्ग ट्रम्पसँगै जाने तयारीमा रहेको बिहीबार एक स्रोतले सीएनबीसीलाई भन्यो किनकि अमेरिकी विमान निर्माता विशाल कम्पनीले झण्डै एक दशकपछि चीनबाट पहिलो ठूलो अर्डर पाउने आशा राखेको छ ।

सिटीग्रुपकी सीईओ जेन फ्रेजरले पनि शुक्रबार सीएनबीसीको रिपोर्टलाई पुष्टि गर्दै आफू सो भ्रमणमा सहभागी हुने योजनामा रहेको बताइन् । ‘दुई आर्थिक महाशक्तिहरू बीचको संलग्नता देख्नु धेरै महत्त्वपूर्ण छ जस्तो मलाई लाग्छ,’ उनले सीएनबीसीकी लेस्ली पिकरलाई भनिन्, ‘हामी सबैलाई यो संलग्नता भइरहनु आवश्यक छ ।’

फ्रेजरले आफ्नो कम्पनीका लागि चीनको महत्त्वमा पनि जोड दिइन् । उनले भनिन्, ‘सिटीको दृष्टिकोणबाट हामी १२४ वर्षदेखि चीनमा छौं । यो धेरै महत्त्वपूर्ण बजार हो । हाम्रा धेरै बहुराष्ट्रिय ग्राहकहरू छन् जसले त्यहाँ चीनमा काम गर्छन् । हामी धेरै चिनियाँ कम्पनीहरूलाई विश्वव्यापी रूपमा बढ्दै र विस्तार भइरहेको पनि हेरिरहेका छौं जसबाट सबैलाई फाइदा हुनेछ ।’

सीले यस वर्ष बेलायतदेखि दक्षिण कोरियासम्मका एक दर्जन राष्ट्रिय नेताहरूलाई स्वागत गरिसकेका छन् जो प्रायः ठूला व्यापारिक प्रतिनिधिमण्डलहरू लिएर आउँछन् । तैपनि, यसले उनीहरूका लागि ठूलो भूराजनीतिक अन्योल समाधान गर्छ भने कर्पोरेटहरूले कम ध्यान दिइएकोमा आपत्ति नजनाउन सक्छन् ।

इरान युद्धको अन्त्य विश्वव्यापी व्यवसायका लागि ठूलो राहत हुने सरकारसम्बद्ध थिंकट्यांक चाइनिज एकेडेमी अफ सोशल साइन्सका अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक अध्ययन निर्देशक हाइ चाओले भने । यो ट्रम्प–सी शिखर सम्मेलनका लागि एक ठूलो सफलताका रूपमा सम्झिइनेछ ।

अमेरिका र इरानले हर्मुज जलयोजकमा फेरि गोली हानाहान गरेका छन् र एकअर्कालाई आक्रमण सुरु गरेको आरोप लगाएका छन् । चिनियाँ सञ्चारमाध्यम काइसिनका अनुसार, केही दिनअघि मात्र चीनको स्वामित्वमा रहेको एउटा तेल ट्यांकरमा पनि आक्रमण भएको थियो । सीएनबीसीले स्वतन्त्र रूपमा यो रिपोर्टलाई पुष्टि गर्न सकेन ।

थोरै संख्यामा कार्यकारीहरू ट्रम्पको चीन भ्रमणमा सामेल भए भने यो गत मेमा राष्ट्रपतिको साउदी अरब भ्रमणको तुलनामा विपरीत हुनेछ जतिबेला ३० भन्दा बढी अमेरिकी कार्यकारीहरू उनीसँगै गएका थिए । सन् २०१७ मा आफ्नो पहिलो कार्यकालमा ट्रम्पले चीनको भ्रमण गर्दा (त्यसो गर्ने उनी अन्तिम बहालवाला अमेरिकी राष्ट्रपति हुन्) झण्डै ३० जना सीईओहरू उनीसँगै थिए । उनले २५० अर्ब डलरभन्दा बढी मूल्यका ३७ वटा प्रमुख सम्झौताहरूमा हस्ताक्षर गरेका थिए ।

तर, ट्रम्प र सीसँगै भएको अपेक्षित तस्वीरहरूले चीनभित्र एउटा सन्देश दिन सक्छ कि अमेरिकी व्यवसायहरूसँग संलग्न हुनु फेरि स्वीकार्य छ, बेइजिङस्थित अमेरिकन च्याम्बर अफ कमर्स अफ चाइनाका अध्यक्ष माइकल हार्टले भने । उनले भने, ‘यस वर्षको सुरुमा भएको अमेरिकी सैन्य कारबाहीपछि चिनियाँ अधिकारीहरू अमेरिकी व्यापारिक समुदायसँग संलग्न हुन बढी हिचकिचाउँदै आएका छन् ।’

चीनले अमेरिकी व्यवसाय विस्तारको स्वागत गर्छ र यी कम्पनीहरूले द्विपक्षीय आर्थिक सम्बन्धलाई अगाडि बढाउन जारी राख्न सक्छन् भन्ने आशा राख्छ, विदेश मन्त्रालयले सीएनबीसीलाई भन्यो । चीनको वाणिज्य मन्त्रालयले टिप्पणीको अनुरोधमा कुनै जवाफ दिएन ।

यसैबीच, केही व्यवसाय–सम्बन्धित मुद्दाहरूको गम्भीरता घट्दै गएको छ । रिपोर्टहरूका अनुसार, दुवै देशहरू अमेरिकी प्रतिबन्ध र प्रविधिका बारेमा भएका हालैका टकरावबाट पछि हटिरहेका छन् र एआईको बढ्दो सुरक्षा खतरामा सहयोग गर्ने सोचमा छन् ।

र केही प्रगति अझै हुन सक्छ । अमेरिकास्थित सेन्टर फर स्ट्राटेजिक एन्ड इन्टरनेशनल स्टडीजका चिनियाँ व्यवसाय र अर्थतन्त्रका वरिष्ठ सल्लाहकार स्कट केनेडीका अनुसार, ट्रम्पले अमेरिकी भटमास र बोइङ विमानहरूको चिनियाँ खरिद सम्बन्धी सम्झौताहरू गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । ट्रम्पले विशिष्ट द्विपक्षीय मुद्दाहरू समाधान गर्न व्यापार र लगानी संगठनहरू जसलाई बोर्ड भनिन्छ स्थापना गर्ने अमेरिकी योजनाका बारेमा पनि छलफल गर्ने उनले अपेक्षा गरेका छन् ।

केनेडीले भने, ‘यस बैठकले सम्भवतः चीनले गत वर्षमा प्राप्त गरेका फाइदाहरूलाई मजबुत बनाउनेछ ।’ उनका अनुसार, बेइजिङको ध्यान सम्भवतः भन्सार महसुल, ताइवानको स्थिति र उन्नत प्रविधिमा चीनको पहुँचमा अमेरिकी प्रतिबन्धहरूमा केन्द्रित हुनेछ । सन् २०२५ अप्रिलमा ट्रम्प प्रशासनले घोषणा गरेको भन्सार महसुल विरुद्ध जवाफी कारबाही गर्ने चीन पहिलो प्रमुख देश थियो ।

यसैबीच, चीनको झन्–झन् कसिलो बन्दै गएको दुर्लभ खनिज पदार्थ निर्यात नियन्त्रणमा हुने परिवर्तनहरू विश्वभर महसुस गरिनेछ र यसले अमेरिकालाई मात्र नभई सबै देशहरूलाई असर गर्छ ।