हर्मुजमा अड्किएका जहाजलाई सुरक्षित रूपमा पार लगाउने ट्रम्पको उद्घोष

एजेन्सी । हर्मुज जलयोजकमा एउटा ट्यांकरमा अज्ञात क्षेप्यास्त्रहरूले प्रहार भएको रिपोर्ट गरिएको छ ।

एक सामुद्रिक सुरक्षा संस्थाले सोमबार बताएअनुसार, यो घटना अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानमाथि अमेरिका–इजरायल युद्धका कारण खाडीमा फसेका जहाजहरूलाई मुक्त गर्न अमेरिकाले सहयोग सुरु गर्ने बताएको केही समयपछि भएको हो ।

ट्रम्पले यस योजनाको बारेमा थोरै विवरण मात्र दिएका छन् । उनले यो योजना सोमबारदेखि नै सुरु हुने र यसले महत्त्वपूर्ण जलमार्गमा थुनिएका तथा खाद्यान्न र अन्य सामग्रीको अभाव झेलिरहेका जहाजहरू र तिनका चालक दललाई सहयोग गर्ने बताए ।

‘हामीले ती देशहरूलाई भनेका छौं, हामी उनीहरूका जहाजहरूलाई यी प्रतिबन्धित जलमार्गहरूबाट सुरक्षित रूपमा बाहिर निकाल्नेछौं ताकि उनीहरूले स्वतन्त्र र सक्षम रूपमा आफ्नो व्यवसाय जारी राख्न सकून्,’ ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोसल साइटमा एक पोस्टमार्फत भनेका छन् ।

अन्तर्राष्ट्रिय सामुद्रिक संगठनका अनुसार, द्वन्द्वका क्रममा सयौं जहाज र करिब २० हजार नाविकहरूले उक्त जलयोजक पार गर्न सकेका छैनन् ।

अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डले यस प्रयासलाई १५ हजार अमेरिकी सैन्य कर्मचारी, १०० भन्दा बढी भूमि र समुद्रमा आधारित विमानका साथै युद्धपोत र ड्रोनहरूद्वारा सहयोग गर्ने बताएको छ । सेन्टकमले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै यस अपरेशनको उद्देश्य जलयोजकबाट ‘व्यापारिक ढुवानीका लागि सामुद्रिक आवागमनको स्वतन्त्रता पुनर्बहाली गर्नु रहेको बताएको छ ।

‘यस रक्षात्मक मिसनका लागि हाम्रो समर्थन क्षेत्रीय सुरक्षा र विश्वव्यापी अर्थतन्त्रका लागि अपरिहार्य छ जबकि हामीले जलसैनिक नाकाबन्दीलाई पनि कायम राखेका छौं,’ सेन्टकमका कमान्डर एडमिरल ब्राड कुपरले एक विज्ञप्तिमा भनेका छन् ।
ट्रम्पको टिप्पणीको लगत्तै युनाइटेड किंगडम मेरिटाइम ट्रेड अपरेसन एजेन्सीले जलयोजकमा एउटा ट्यांकरमा अज्ञात क्षेप्यास्त्रले प्रहार भएको रिपोर्ट आएको बताएको छ ।

संयुक्त अरब अमिरातको फुजैराहबाट ७८ नटिकल माइल उत्तरमा भएको यस घटनामा चालक दलका सबै सदस्य सुरक्षित रहेको युकेएमटीओले जनाएको छ ।

इरानले दुई महिनाभन्दा बढी समयदेखि आफ्ना बाहेक खाडीबाट हुने लगभग सबै ढुवानीलाई रोकिरहेको छ जसका कारण ऊर्जाको मूल्य आकाशिएको छ । जलयोजक पार गर्न खोज्ने केही जहाजहरूले आफूमाथि गोली प्रहार भएको रिपोर्ट गरेका छन् भने इरानले अन्य धेरै जहाजहरू कब्जामा लिएको छ । गत महिना अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहबाट आउने जहाजहरूमाथि आफ्नै नाकाबन्दी लगाएको थियो ।

ट्रम्प प्रशासनले जलयोजकमा ढुवानी सुरक्षित गर्न अन्तर्राष्ट्रिय गठबन्धन बनाउन अन्य देशहरूसँग सहयोग मागिरहेको छ । सेन्टकमले पछिल्लो प्रयासले कूटनीतिक कदम र सैन्य समन्वयलाई एकसाथ अघि बढाउने बताएको छ ।

अमेरिकी अपरेशनले कुन देशहरूलाई सहयोग गर्नेछ वा यो अपरेशनले कसरी काम गर्नेछ भन्ने तत्काल स्पष्ट हुन सकेको छैन ।
ट्रम्पले अमेरिकी अपरेशनमा हुने कुनै पनि हस्तक्षेपलाई कडा रूपमा सामना गरिनेछ भनी धम्की दिएका छन् ।

इरानले आइतबार आफ्नो पछिल्लो शान्ति वार्ताको प्रस्तावमा अमेरिकाको तर्फबाट प्रतिक्रिया प्राप्त गरेको बताएको छ । यो ट्रम्पले उनीहरूले पर्याप्त मूल्य चुकाएका छैनन् भन्दै इरानी प्रस्ताव अस्वीकार गर्न सक्ने बताएको एक दिनपछि आएको हो ।
आइतबार साँझ पत्रकारहरूको प्रश्नको जवाफ दिँदै ट्रम्पले थप विवरण नदिई वार्ता धेरै राम्रो भइरहेको बताए ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, वाशिङटनले पाकिस्तानमार्फत इरानको १४ बुँदे प्रस्तावको जवाफ पठाएको छ र तेहरानले अहिले त्यसको समीक्षा गरिरहेको छ । वाशिङटन वा इस्लामाबादबाट अमेरिकी प्रतिक्रियाको बारेमा कुनै तत्काल पुष्टि हुन सकेको छैन ।

सरकारी सञ्चारमाध्यमले इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईलाई उद्धृत गर्दै भनेका छन्, ‘यो चरणमा हामीसँग आणविक वार्ता छैन ।’ यो स्पष्ट रूपमा युद्ध समाप्त नभएसम्म र खाडी ढुवानीमा लगाइएका नाकाबन्दीहरू हटाउन दुवै पक्ष सहमत नभएसम्म आणविक मुद्दाहरूमा वार्ता नगर्ने इरानको प्रस्तावको सन्दर्भ हो ।

शनिबार ट्रम्पले आफूले इरानी शान्ति प्रस्तावको सटीक शब्दहरू समीक्षा गर्न बाँकी रहेको तर आफूले यसलाई अस्वीकार गर्ने सम्भावना रहेको बताएका थिए ।

अमेरिका र इजरायलले चार हप्ताअघि इरान विरुद्धको आफ्नो बमबारी अभियान स्थगित गरेका थिए र अमेरिकी तथा इरानी अधिकारीहरूबीच एक चरणको वार्ता भएको थियो । तर, थप बैठकहरू आयोजना गर्ने प्रयासहरू अहिलेसम्म असफल भएका छन् ।

आणविक मुद्दाहरूमा पछिल्लो चरणमा वार्ता गर्ने प्रस्ताव युद्ध समाप्त हुनुअघि इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रममा कडा प्रतिबन्धहरू स्वीकार गर्नुपर्ने वाशिङटनको बारम्बारको मागसँग बाझिएको देखिन्छ ।

वाशिङटन चाहन्छ, तेहरानले आफ्नो ४०० केजीभन्दा बढी उच्च संवर्धित युरेनियमको भण्डार त्यागोस् । त्यसलाई बम बनाउन प्रयोग गर्न सकिने अमेरिकाको भनाइ छ । इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम शान्तिपूर्ण रहेको बताउँदै आएको छ यद्यपि प्रतिबन्धहरू हटाउने बदलामा केही अंकुशहरूका बारेमा छलफल गर्न तयार रहेको बताएको छ । उसले सन् २०१५ को सम्झौतामा त्यस्ता अंकुशहरू स्वीकार गरेको थियो जुन सम्झौता ट्रम्पले त्यागेका थिए ।

आफू कुनै हतारमा नरहेको बारम्बार बताए पनि ट्रम्पमाथि हर्मुज जलयोजकमा इरानको पकड तोड्न आन्तरिक दबाब छ जसले विश्वको २० प्रतिशत तेल र ग्यास आपूर्ति अवरुद्ध गरेको छ र अमेरिकामा पेट्रोलको मूल्य बढाएको छ । ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीले नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि संसदीय चुनावमा उच्च मूल्यवृद्धिका कारण मतदाताको आक्रोश झेल्नुपर्ने जोखिम छ ।

इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार, तेहरानको १४ बुँदे प्रस्तावमा नजिकका क्षेत्रहरूबाट अमेरिकी सेना फिर्ता गर्ने, नाकाबन्दी हटाउने, रोक्का गरिएका सम्पत्ति फुकुवा गर्ने, क्षतिपूर्ति दिने, प्रतिबन्धहरू हटाउने, लेबनन लगायत सबै मोर्चामा युद्ध अन्त्य गर्ने र जलडमरूमध्यका लागि नयाँ नियन्त्रण संयन्त्र बनाउने कुराहरू समावेश छन् ।