इरानमा धेरै खर्च भयो अमेरिकाको हतियार, ताइवानलाई प्रतिरक्षा गर्न सक्ला ?

एजेन्सी । इरानविरुद्धको सैन्य अभियानमा अमेरिकाले ठूलो मात्रामा अत्याधुनिक क्षेप्यास्त्र र इन्टरसेप्टरहरू खर्च गरेपछि पेन्टागनभित्र गम्भीर चिन्ता सुरु भएको छ ।

लगातार हतियारको खपत हुँदा भविष्यमा चीन र ताइवानसँग हुनसक्ने सम्भावित संकटमा वाशिङटनको प्रतिकार गर्ने क्षमता कमजोर हुन सक्ने रणनीतिक विश्लेषणहरूले देखाएका छन् ।

अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार, इरान द्वन्द्वको यो यस्तो लुकेको लागत हो जसले इन्डो–प्यासिफिक क्षेत्रमा अमेरिकालाई अस्थायी रूपमा कमजोर बनाउन सक्छ ।

फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको इरानसँगको युद्धमा अमेरिकाले अहिलेसम्म १ हजारभन्दा बढी टोमाहक क्रुज क्षेप्यास्त्र प्रहार गरिसकेको छ । साथै, १५ सय देखि २ हजारसम्म अत्याधुनिक वायु रक्षा इन्टरसेप्टरहरू प्रयोग भइसकेका छन् ।

यी हतियारहरू अमेरिकाका सबैभन्दा उन्नत र मूल्यवान सैन्य सम्पत्ति हुन् जसलाई पेन्टागनले चीनसँगको ठूलो युद्धका लागि योजनामा राखेको थियो । अधिकारीहरूका अनुसार, अहिले खर्च भएका यी हतियारहरूको भण्डार पुनः पूर्ण गर्न ६ वर्षसम्म लाग्न सक्छ ।

अमेरिकी रक्षा योजनाकारहरूले चीन–ताइवान द्वन्द्वलाई सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण सैन्य परिदृश्य मान्दै आएका छन् । चीनसँग तीव्र गतिमा विस्तार भइरहेको जलसेना र क्षेप्यास्त्र प्रणाली छ । ताइवानको रक्षाका लागि अमेरिकालाई ठूलो संख्यामा लामो दूरीका क्षेप्यास्त्र र वायु रक्षा प्रणाली आवश्यक पर्छ ।

रणनीतिकारहरूका अनुसार, अहिलेको मुख्य दुविधा होः इरानविरुद्ध प्रहार गरिएको प्रत्येक क्षेप्यास्त्र अर्को मोर्चा (ताइवान) का लागि उपलब्ध हुने छैन । यसले पश्चिमी प्रशान्त महासागरमा अमेरिकाको कमजोरीको झ्याल खोलेको विश्लेषकहरूको ठम्याइ छ ।

तर, ट्रम्प प्रशासनले अमेरिकाको तयारी कमजोर भएको दाबीलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेको छ । ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलिन लेभिटले भनिन्, ‘यस समाचारको आधार नै गलत छ । अमेरिकासँग विश्वकै शक्तिशाली सेना छ र हामीसँग मातृभूमिको रक्षा र कुनै पनि सैन्य अपरेशनका लागि पर्याप्त हतियार र गोलाबारुद छ ।’

पेन्टागनका प्रवक्ता सीन पार्नेलले पनि सेनासँग राष्ट्रपतिको आदेश पालना गर्न आवश्यक सबै कुरा रहेको बताएका छन् । राष्ट्रपति ट्रम्पले आफैं पनि अमेरिकाको हतियार भण्डार असीमित रहेको दाबी गर्दै आएका छन् ।

सेन्टर फर स्ट्रेटेजिक एन्ड इन्टरनेशनल स्टडीजको नयाँ प्रतिवेदनले भने अवस्था गम्भीर रहेको देखाएको छ । प्रतिवेदन अनुसार, इरान युद्धमा हालसम्म टोमाहक भण्डारको २७ प्रतिशत, लामो दूरीका जेएएसएसएम क्षेप्यास्त्रको ३६ प्रतिशत, पेट्रियट इन्टरसेप्टरको दुई तिहाइभन्दा बढी र थाड इन्टरसेप्टरको ८० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा प्रयोग भइसकेको छ ।

सीएसआईएसका वरिष्ठ सल्लाहकार मार्क क्यान्सियन भन्छन्, ‘यो भण्डार पुनर्निर्माण गर्न हामीलाई वर्षौं लाग्नेछ ।’

यस संकटलाई ध्यानमा राख्दै पेन्टागनले हतियार उत्पादनलाई युद्धकालीन गतिमा लैजाने प्रयास गरिरहेको छ । ह्वाइट हाउसले कंग्रेससँग ३५० अर्ब डलरको अतिरिक्त बजेट माग गरेको छ । लकहीड मार्टिन र आरटीएक्स जस्ता ठूला रक्षा कम्पनीहरूले पेट्रियट र थाड इन्टरसेप्टरहरूको उत्पादन चौगुणा बढाउने सम्झौता गरेका छन् ।

रक्षामन्त्री पिट हेगसेथले सम्पूर्ण खरिद प्रणालीलाई युद्धकालीन स्तरमा सञ्चालन गर्ने लक्ष्य रहेको बताएका छन् । तर, उत्पादन क्षमता बढाउन समय लाग्ने हुनाले इरानमा जारी द्वन्द्वले अमेरिकालाई अन्य विश्वव्यापी मोर्चामा रक्षात्मक स्थितिमा पुर्याउन सक्ने जोखिम कायमै छ ।