अरब खाडीको डिजिटल पूर्वाधारलाई निशाना बनाउने इरानको चेतावनी

एजेन्सी । इरानले सम्पूर्ण खाडी क्षेत्रको डिजिटल पूर्वाधारको नक्सांकन गरेको छ ।

इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्ससँग आबद्ध एक सञ्चारमाध्यमले बुधबार एउटा नक्सा सार्वजनिक गरेको छ ।

उक्त नक्सामा पर्सियाली खाडी देखाइएको छ जसमा १७ वटा रेखाहरू छन् । प्रत्येक रेखाले समुद्रमुनिको फाइबर अप्टिक केबललाई जनाउँछ ।

धेरै मानिसले यस नक्सालाई सैन्य चेतावनीको रूपमा हेरेका छन् । तर, यसमा अर्कै कुरा लुकेको छ ।

ती १७ रेखाहरू खाडी अर्थतन्त्रका डिजिटल मेरुदण्ड हुन् । त्यसले दुबईलाई ‘दुबई’ बनाएको छ, बहराइनलाई बैंकिङ हब बनाएको छ, कतारलाई एलएनजी निर्यातक बनाएको छ र अरामकोलाई ‘अरामको’ बनाएको छ ।

नक्सामा कोरिएका रेखाहरू केबल मात्र होइनन् । ती यी चार देशका भविष्य हुन् ।

दुबईले २० वर्षमा शून्यबाट बलियो वित्तीय केन्द्र खडा गर्यो । आज दुबई विश्वकै एक प्रमुख आर्थिक क्षेत्र हो । त्यहाँ ५ हजारभन्दा बढी कम्पनीहरू छन् र विश्वव्यापी बैंकका क्षेत्रीय शाखाहरू यहाँ रहेका छन् ।

यो सम्पूर्ण संरचना डिजिटल पूर्वाधारमा निर्भर छ । एउटा केबल काटियो भने सयौं व्यापारीहरूको स्क्रिन एकैसाथ रोकिनेछ ।

कारोबारहरू हुन सक्दैनन् । अर्डरहरू फिर्ता हुनेछन् । एक घण्टाभित्रै ठूलो आर्थिक नोक्सानी सुरु हुनेछ ।

एक दिनभित्रै ‘के दुबई सुरक्षित छ?’ भन्ने प्रश्न उठ्न थाल्छ ।

एक हप्ताभित्र केही कम्पनीहरूले आफ्ना क्षेत्रीय मुख्यालयहरू अन्य शहरमा सार्ने निर्णय गर्न सक्छन् । दुबई २० वर्षमा निर्माण भएको थियो तर दुई हप्ताको आउटेज (इन्टरनेट बन्द) ले त्यो २० वर्षको विरासतमाथि प्रश्न खडा गर्न सक्छ ।

विश्वसँग बहराइनको सम्पर्क केवल ५ वटा केबलमार्फत हुन्छ । देशको अर्थतन्त्र बैंकिङमा आधारित छ । यो इस्लामिक बैंकिङका लागि विश्वकै ठूला केन्द्रहरूमध्ये एक हो ।

केबल काटियो भने बैंकहरूले स्विफ्ट सन्देश पठाउन सक्दैनन् । अन्तर्राष्ट्रिय भुक्तानीहरू रोकिनेछन् । यस्तो अवस्थामा बहराइनको अर्थतन्त्रले गम्भीर धक्का बेहोर्नेछ किनकि बैंकिङ बाहेक यसको अन्य ठूलो निर्यात क्षेत्र छैन ।

कतार विश्वको सबैभन्दा ठूलो एलएनजी निर्यातक हो । एलएनजी व्यापार डिजिटल सम्झौता, डिजिटल भुक्तानी र डिजिटल समन्वयमा आधारित हुन्छ । हरेक ट्यांकरलाई क्षेत्रदेखि ग्राहकसम्म डिजिटल रूपमा ट्य्राक गरिन्छ ।

केबल काटियो भने कतारका ट्यांकरहरू चल्न सक्दैनन् किनकि भुक्तानी कहाँबाट आयो, कसलाई पठाउने र सम्झौतामा के छ भन्ने जस्ता कुनै पनि प्रश्नको उत्तर डिजिटल प्रणाली बिना फेला पर्ने छैन । दोहाको वार्षिक १०० अर्ब डलरको एलएनजी निर्यात संयन्त्र डिजिटल पूर्वाधारमा अडिएको छ ।

साउदी अरबको अरामकोको तेल उत्पादन कुवादेखि रिफाइनरीसम्म डिजिटल प्रणालीद्वारा समन्वय गरिन्छ । एउटा केबल काटियो भने अरामकोको नियन्त्रण प्रणालीले क्लाउड पहुँच गुमाउनेछ र डिजिटल पक्षबाट उत्पादन सुस्त हुनेछ ।

अरामको सुस्त भयो भने विश्वकै सबैभन्दा ठूलो तेल उत्पादक अप्रत्याशित अवरोधमा फस्नेछ । त्यसले विश्व बजारलाई नै प्रभावित पार्नेछ ।

यी चार देशहरूलाई हेर्दा खाडी क्षेत्र कसरी विकसित भएको छ भन्ने प्रस्ट हुन्छ । २० वर्षअघि खाडी क्षेत्र केवल तेल उत्पादन गर्ने क्षेत्र थियो । आज यो तेलभन्दा बाहिरको ठूलो डिजिटल अर्थतन्त्रमा रूपान्तरण भएको छ जसमा अर्थ, व्यापार, डेटा सेन्टर र एआई लगानी छन् । यी सबै एउटै पूर्वाधारमा बाँधिएका छन् ।

र त्यो पूर्वाधार ती १७ केबलहरूमा अडिएको छ ।

विश्वको करिब ३० प्रतिशत इन्टरनेट ट्राफिक यिनै केबलहरू भएर जान्छ । यी केबलहरू खाडीका लागि मात्र जीवनरेखा होइनन् । यी युरोपलाई एसियासँग र अफ्रिकालाई पश्चिम एसियासँग जोड्ने मुख्य धमनी हुन् ।

अमेरिकी सुरक्षा विज्ञहरूले यस परिदृश्यलाई एउटा नाम दिएका छन्ः डिजिटल पर्ल हार्बर ।

सन् १९४१ मा पर्ल हार्बरले केही घण्टामै अमेरिकी प्रशान्त बेडालाई पंगु बनाएको थियो । त्यसले इतिहासको मार्ग नै बदलिदियो । डिजिटल पर्ल हार्बरले घण्टा होइन, मिनेटमै काम गर्छ । यहाँ भौतिक जहाजहरू होइन, विश्व अर्थतन्त्रका डिजिटल नसाहरू काटिन्छन् ।

यहाँ एउटा महत्वपूर्ण विवरण छ । विश्वको सबैभन्दा ठूलो केबल बिछ्याउने कम्पनी अल्काटेलले गत साता खाडीलाई युद्ध क्षेत्र घोषणा गर्यो । यसले मेटाको ‘२ अफ्रिका’ परियोजनालाई बीचमै रोकिदियो र यस क्षेत्रमा सुरक्षित रूपमा काम गर्न नसकिने बतायो ।

विश्वमा केबल मर्मत गर्ने जहाजहरू २२ वटा मात्र छन् । ती सबै वार्षिक मर्मत तालिकामा व्यस्त हुन्छन् । सामान्य अवस्थामा एउटा केबल काटिँदा नजिकैको जहाज आउन हप्तौं लाग्छ ।

तर यो युद्ध क्षेत्र हो भने बिमा कम्पनीहरूले अनुमति दिने छैनन् र कर्मचारीहरू आउन मान्ने छैनन् । त्यसैले केबल काटियो भने मर्मत हुन कति समय लाग्छ भन्ने कसैलाई थाहा छैन ।

सन् २००८ को जनवरी र फेब्रुअरीमा खाडी क्षेत्रमा फाल्कन केबल दुईपटक काटिएको थियो । त्यसका कारण मध्यपूर्व र दक्षिण एसियाका धेरै भागमा इन्टरनेट बन्द भएको थियो ।

भारतको कल सेन्टर क्षेत्र हप्तौंसम्म समस्यामा पर्यो र लाखौं मानिसहरूको सम्पर्क विच्छेद भयो । त्यतिबेला कुनै युद्ध थिएन । यो केवल जहाजको ठक्करका कारण भएको भनिएको थियो । तर, मर्मत गर्न हप्तौं लाग्यो ।

ती १७ रेखाहरूले दुबई, बहराइन, कतार र साउदी अरबलाई विश्वसँग जोड्छन् । ती १७ रेखाहरू विश्वको डिजिटल अर्थतन्त्रका मेरुदण्ड पनि हुन् ।

यो नक्सा सार्वजनिक गरेर इरानले एकैसाथ दुवैलाई निशाना बनाएको छ । यो आक्रमण होइन, चेतावनी हो । खाडी देशहरूले यो चेतावनीलाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्छ किनकि उनीहरूले २० वर्षमा निर्माण गरेको डिजिटल अर्थतन्त्र २० दिनमै ध्वस्त हुन सक्छ ।