भारतीय बजारमा जापानी कम्पनीहरूले साढे १२ अर्ब डलर लगानी गर्ने

एजेन्सी । १६औं जापान–भारत वार्षिक शिखर सम्मेलनमा जापानी निजी कम्पनीहरूले तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको भारतीय बजारमा करिब १२० वटा सहयोग सम्झौतामार्फत १२.५ अर्ब अमेरिकी डलरको ठूलो लगानी गर्ने तयारी गरेका छन् । यो लगानी प्रधानमन्त्री सानाई ताकाइचीको बिहीबारदेखि सुरु भएको नयाँ दिल्लीको पहिलो औपचारिक भ्रमणसँगै परेको छ ।

प्रधानमन्त्री ताकाइचीसँगै नयाँ दिल्ली आइपुगेका जापानका उपमुख्य क्याबिनेट सचिव मासानावो ओजाकीले सामाजिक सञ्जाल एक्समा एउटा पोस्ट गर्दै जापान–भारत आर्थिक मञ्चमा १५० भन्दा बढी कम्पनीहरू सहभागी हुने जानकारी दिएका छन् । उनले यसले सुरक्षा तथा आर्थिक सुरक्षा जस्ता क्षेत्रमा सरकार–सरकारबीचको सम्बन्धलाई सुदृढ बनाउने पनि उल्लेख गरेका छन् ।

ओजाकीले एक्समा लेखेका छन्, ‘प्रधानमन्त्री ताकाइचीसँगै भारत भ्रमणमा । आज जापान–भारत शिखर सम्मेलन हुनेछ । यस अवसरमा १५० भन्दा बढी जापानी कम्पनीहरू सहभागी हुनुका साथै जापान–भारत आर्थिक मञ्चको पनि आयोजना गरिनेछ । सुरक्षा र आर्थिक सुरक्षा जस्ता क्षेत्रमा सरकार–सरकारबीचको सम्बन्धलाई सुदृढ बनाउनुका साथै यसले जापान–भारत आर्थिक सम्बन्धमा ठोस र उल्लेखनीय विकासका लागि उत्प्रेरकको काम गर्ने मैले आशा राखेको छु ।’

उनले जापानी समाचारपत्र द योमिउरी शिम्बुनको एउटा रिपोर्ट पनि साझा गरेका छन् जसमा जापानी पक्षबाट करिब २० खर्ब येन मूल्य बराबरका यी पहलहरूको उद्देश्य भारतको विस्तारित बजारमा आफ्नो पकड अझ बलियो बनाउनु रहेको उल्लेख गरिएको छ ।

आगामी संयुक्त विज्ञप्तिको मस्यौदाको विवरण उद्धृत गर्दै उक्त जापानी पत्रिकाले दुवै नेताहरूले सामुद्रिक र ऊर्जा सुरक्षाका सम्बन्धमा साझेदारीलाई अझ घनीभूत बनाउने योजना बनाएको खुलासा गरेको छ । द योमिउरी शिम्बुनका अनुसार, अन्तिम रूप दिइएका सम्झौताहरूले विभिन्न क्षेत्रहरू समेटेको सरकारी स्रोतहरूले बताएका छन् जसमा फुजीफिल्मले सेमीकन्डक्टर सामग्री प्लान्टमा गर्ने सहकार्य, सुजुकीद्वारा बायोग्यास प्लान्टको पहल र जापानी तथा भारतीय कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) स्टार्टअपहरूबीच एप्लिकेसन विकासका लागि हुने संयुक्त लगानी समावेश छन् ।

यो २० खर्ब येनको लगानी गत वर्ष स्थापना गरिएको व्यापक द्विपक्षीय प्रतिबद्धता अनुरूप रहेको छ जसले १० वर्षको अवधिमा भारतमा १०० खर्ब येन जापानी निजी लगानी भित्र्याउने लक्ष्य राखेको रिपोर्टमा उल्लेख छ ।

यसबाहेक द योमिउरी शिम्बुनले रिपोर्ट गरेअनुसार, संयुक्त विज्ञप्तिको मस्यौदाले गत वर्षको सम्झौतालाई थप मजबुत बनाउँदै आर्थिक सुरक्षा जस्ता ज्वलन्त मुद्दाहरूमा जोड दिएर जापान र भारतबीच पारस्परिक पूरक सहयोगको प्रवर्धन गर्न आह्वान गरेको छ ।

उक्त मस्यौदाले प्रधानमन्त्री ताकाइचीको स्वतन्त्र र खुला इन्डो–प्यासिफिक अवधारणाको विकासलाई पनि स्वागत गरेको छ ।
रक्षा मामिलामा मस्यौदाले जारी सामुद्रिक सुरक्षा सहकार्यप्रति प्रशंसा व्यक्त गरेको छ र रक्षा उपकरणको हस्तान्तरण सम्बन्धी आफ्नो सञ्चालन दिशानिर्देशहरूमा जापानले गत अप्रिलमा गरेको अद्यावधिकलाई मान्यता दिएको छ । यसका साथै यसले वर्षको अन्त्य हुनुअघि जापान–भारत विदेश र रक्षा मन्त्रीस्तरीय बैठक (२+२) आयोजना गर्ने तालिका पनि तय गरेको छ ।
चीनद्वारा हालै रेयर अर्थ (दुर्लभ खनिज पदार्थ) तत्त्वहरूको निर्यातमा लगाइएको प्रतिबन्धलाई सम्बोधन गर्दै दस्तावेजले गैर–बजारी नीतिहरू र आर्थिक दबाबप्रति गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेको छ ।

ऊर्जाको सन्दर्भमा दुवै देशले संयुक्त भण्डारण पहलहरूमार्फत आपूर्ति सञ्जाललाई सुदृढ गर्ने प्रतिज्ञा गरेका छन् । थप रूपमा मस्यौदाले भारतीय बजारमा प्रवेश गर्ने साना तथा मझौला उद्योगहरूलाई सहयोग गर्ने कुरामा जोड दिएको छ, भारतको आन्तरिक व्यावसायिक वातावरणमा सुधारको समर्थन गरेको छ र जेआर ईस्टको निर्माणाधीन ई१० सिरिजको शिन्कानसेन रेल भारतमा ल्याउन सहकार्यको वकालत गरेको छ ।

प्राविधिक सहकार्यका सम्बन्धमा यसले सहकार्यको आधारलाई अझ विस्तार गर्न एआई सहितका नवीनतालाई प्रवर्धन गर्नु अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ भन्ने कुरामा जोड दिएको छ ।

प्रधानमन्त्री ताकाइची बुधबार नयाँ दिल्ली आइपुगेकी हुन् । त्यो उनले पदभार ग्रहण गरेपछिको भारतको पहिलो औपचारिक भ्रमण हो । प्रस्थान गर्नुअघि उनले द्विपक्षीय सम्बन्ध विस्तारमा निजी क्षेत्रको भूमिकामाथि प्रकाश पार्दै जापानको व्यावसायिक समुदायका १५० भन्दा बढी प्रतिनिधिहरू भारत–जापान आर्थिक मञ्चमा सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको बताइन् ।

उनले भनिन्, ‘यस भारत भ्रमणको अवसरमा हामी जापानको व्यावसायिक समुदायका १५० भन्दा बढी व्यक्तिहरूको सहभागितामा जापान–भारत आर्थिक मञ्च आयोजना गर्ने योजनामा छौं । सरकारी र निजी क्षेत्रलाई एकताबद्ध गरेर हामी जापान–भारत सहकार्यको दायरा फराकिलो बनाउन र बलियो अर्थतन्त्र साकार पार्न चाहन्छौं ।’

जापानकी प्रधानमन्त्रीले भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँगको छलफलमा क्षेत्रीय सुरक्षा, विशेषगरी इन्डो–प्यासिफिकको सन्दर्भमा प्रमुखताका साथ उठ्ने बताइन् । राजधानी आइपुगेको केही समयपछि ताकाइचीले एक्समा पोस्ट गर्दै आफ्नो भ्रमणका प्राथमिकताहरू साझा गरिन् । त्यसमा उनले विकसित हुँदै गएको अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिको परिप्रेक्ष्यमा भारतसँगको रणनीतिक सहकार्यलाई अगाडि बढाउन उत्सुक रहेको बताइन् ।

उनले आफ्नो पोस्टमा भनिन्, ‘म भारतको राजधानी दिल्ली आइपुगेकी छु । जापानको प्रधानमन्त्रीको रूपमा यो करिब तीन वर्षपछि मेरो पहिलो भारत भ्रमण हुनेछ र व्यक्तिगत रूपमा मेरो यस देशको पहिलो भ्रमण हो । प्रधानमन्त्री मोदीसँगको छलफलमा आर्थिक सुरक्षा र ऊर्जा सुरक्षा लगायतका अत्यावश्यक मुद्दाहरूलाई केन्द्रमा राख्दै हामी वर्तमान अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिको आलोकमा जापान र भारतबीचको रणनीतिक सहकारी सम्बन्धलाई गहिरो बनाउने, पारस्परिक पूरक सहयोगलाई प्रवर्धन गर्ने र जापान–भारत विशेष रणनीतिक विश्वव्यापी साझेदारीलाई अझ सुदृढ गर्ने लक्ष्य राख्नेछौं ।’

भारत र जापानले सन् २०१४ मा आफ्नो सम्बन्धलाई विशेष रणनीतिक र विश्वव्यापी साझेदारीमा स्तरोन्नति गरेका थिए । त्यसयता रक्षा, पूर्वाधार, व्यापार, डिजिटल प्रविधि, स्वच्छ ऊर्जा, स्वास्थ्य सेवा र जनस्तरको सम्बन्धमा निरन्तर रूपमा सहयोग विस्तार गर्दै आएका छन् ।