भारतको क्यारियर किलर मिसाइल ब्रह्मोस किन रोज्दैछ भियतनाम ?

एजेन्सी । वर्षौंसम्म पुराना सैन्य हतियारमा निर्भर रहेको र चीनविरुद्धको मोर्चामा सामेल हुन अमेरिकाबाट निरन्तर दबाब झेलिरहेको भियतनामले अब आफ्नो सुरक्षा रणनीतिको दिशा बदल्ने संकेत दिएको छ ।

दक्षिण चीन सागरमा बढ्दो तनावका बीच भियतनामले भारत र रुसद्वारा संयुक्त रूपमा विकसित ब्रह्मोस सुपरसोनिक क्रुज मिसाइल खरिद गर्ने प्रक्रियालाई तीव्रता दिएको छ । यस सम्झौताले भियतनाम कुनै पनि महाशक्तिको कठपुतली नबनी आफ्नै शर्तमा आफ्नो रक्षा क्षमता बलियो बनाउन चाहन्छ भन्ने प्रस्ट पारेको छ ।

भियतनामका लागि ब्रह्मोस एउटा मिसाइल मात्र होइन, यो वाशिङटनको राजनीतिक शर्तहरू बिनाको एउटा स्वतन्त्र सुरक्षा कवच हो । यसका केही मुख्य रणनीतिक विशेषताहरू यस प्रकार छन्ः

युद्धपोत विनाशकः ब्रह्मोसले भियतनामी जलक्षेत्रमा प्रवेश गर्नुअघि नै शत्रुको युद्धपोतलाई टाढैबाट ध्वस्त पार्ने क्षमता राख्छ ।

अजेय गतिः म्याक ३ (ध्वनिभन्दा तीन गुणा गुणा बढी) को गति र समुद्रको सतहभन्दा निकै कम उचाइमा उड्ने प्रविधिका कारण यसलाई अत्याधुनिक अमेरिकी रेडार र इन्टरसेप्टरहरूले पनि रोक्न मुस्किल पर्छ ।

स्वतन्त्र नीतिः यस मिसाइलमार्फत भियतनामले अमेरिकासँगको सैन्य गठबन्धनमा नबाँधिई चीनको समुद्री दबाबलाई एक्लै सामना गर्ने सामर्थ्य विकास गर्न खोजिरहेको छ ।

सन् २०२२ मा अमेरिकाको औपचारिक सैन्य सहयोगी राष्ट्र फिलिपिन्सले अमेरिकी हार्पुन मिसाइलको सट्टा भारतीय ब्रह्मोस रोजेको थियो । त्यसबेला फिलिपिन्सले अमेरिकाको महँगो हतियार, झन्झटिलो आपूर्ति प्रक्रिया र हतियारसँगै आउने राजनीतिक हस्तक्षेपप्रति असन्तुष्टि जनाएको थियो ।

भियतनामले पनि सोही नजिरलाई पछ्याउँदै भारतलाई एउटा यस्तो सुरक्षा साझेदारको रूपमा रोजेको छ जसले पेन्टागनले जस्तो अरूको आन्तरिक मामिलामा प्रवचन दिँदैन । यो सम्झौता भएमा भियतनाम ब्रह्मोस चलाउने दोस्रो आसियान राष्ट्र बन्नेछ ।

भियतनामले सधैं विभिन्न शक्ति केन्द्रहरूसँग सन्तुलित सम्बन्ध राख्दै आएको छ । उसले अमेरिकासँग सम्बन्ध राखे पनि उसलाई निश्चित दूरीमा राख्न सफल भएको छ । रुससँगको आफ्नो ऐतिहासिक सैन्य सम्बन्धलाई भियतनामले भारतमार्फत आधुनिकीकरण गर्न खोजिरहेको छ ।

अर्कोतर्फ, चीनसँग आर्थिक सहकार्य जारी राख्दै समुद्री क्षेत्रमा हुने चिनियाँ हस्तक्षेपको प्रतिकार गर्न यो मिसाइल एक बलियो साधन बन्न सक्छ ।

भियतनामको यस महत्त्वाकांक्षामा केही गम्भीर चुनौतीहरू पनि छन् । विशेषगरी, वाशिङटनले काट्सा जस्ता प्रतिबन्धहरू लगाएर रुसी र भारतीय पाटपुर्जामा आधारित यस सम्झौतालाई अवरोध पुर्याउन सक्ने जोखिम छ ।

फिलिपिन्स जस्तो अमेरिकासँग कुनै औपचारिक रक्षा सन्धि नभएका कारण भियतनामले अमेरिकी हतियारमा मात्र भर पर्नुलाई एउटा खतरनाक दाउ ठानेको छ जुन जोखिम मोल्न भियतनामी कम्युनिस्ट पार्टी तयार छैन ।

भियतनामका लागि अबको मुख्य चुनौती भनेको अमेरिकी दबाब र प्रतिबन्धको सामना गर्दै यस ऐतिहासिक हतियार खरिदलाई कसरी सफल पार्ने र दक्षिण चीन सागरमा आफ्नो सम्प्रभुता कसरी जोगाउने भन्नेमा केन्द्रित हुनेछ ।