भियतनामको बाटो भएर चिनियाँ तरकारी ताइवान आएपछि उठ्यो आपत्ति

एजेन्सी । ताइवानले चीनलाई आयात प्रतिबन्ध छल्नका लागि भियतनाम हुँदै ताइवानमा तरकारी तस्करी गरेको आरोप लगाएको छ । अधिकारीहरूले यस उत्पत्ति लुकाउने अभ्यासलाई कडाइका साथ रोक्ने वाचा गरेका छन् ।

ताइवानले १ हजारभन्दा बढी चिनियाँ कृषि तथा मत्स्यजन्य उत्पादनहरूको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएको छ । उसले चिनियाँ कम्पनीहरूले बन्दा र सीताके च्याउ जस्ता तरकारीहरू छिमेकी भियतनाम हुँदै ल्याएर प्रतिबन्ध छल्ने गरेको बताएको छ ।

ती सामग्रीहरूलाई पछि भियतनामी सामानको रूपमा पुनः प्याकेज गरी ताइवानमा आयात गरिने अधिकारीहरूको दाबी छ ।
ताइवानका कृषिमन्त्री चन जुन्ने–जिहले बुधबार एक विधायिका बैठकमा आफ्नो मन्त्रालयले उत्पत्तिको अवैध हेरफेर रोक्न कडा जरिवाना सहितका उपायहरू अपनाइरहेको बताए ।

चनले कुनै निश्चित क्षेत्रबाट कति उत्पादन हुन सक्छ भनेर नक्सांकन गर्न आफ्नो मन्त्रालयले भियतनाममा हवाई सर्वेक्षण गर्ने पनि बताए । उनले भने, ‘ताइवानमा निर्यात गरिएको परिमाण त्यो क्षेत्रको उत्पादन क्षमताभन्दा बढी भएमा यसलाई समाधान गर्ने संयन्त्र हुनुपर्छ ।’

यसबारे प्रतिक्रियाका लागि चीनको ताइवान मामिला कार्यालय र भियतनामको परराष्ट्र मन्त्रालयसँग सम्पर्क गरिएको छ ।

बुधबारको बैठकमा डेमोक्रेटिक प्रोग्रेसिभ पार्टीकी सांसद चिउ यी–यिङले मात्र १३ हजार ताइवान डलरमा भियतनामको आधिकारिक उत्पत्ति प्रमाणपत्र किर्ते गरी खरिद गर्न सम्भव भएको बताइन् । आयातकर्ताहरूले प्रति कन्टेनर २ लाख देखि ५ लाख ताइवान डलरसम्म नाफा कमाउन सक्ने उनले थपिन् ।

चिउले उत्पादनको वास्तविक उत्पत्ति पत्ता लगाउन थर्ड पार्टी आइसोटोप परीक्षण अनिवार्य गरेर यो अभ्यास रोक्न कृषि मन्त्रालयलाई आग्रह गरिन् ।

चीनले ताइवानलाई आफ्नो एउटा छुट्टिएको प्रान्त मान्छ यद्यपि उसले यस स्वशासित टापु लोकतन्त्रमा कहिल्यै शासन गरेको छैन । चीनले आवश्यक परेमा बल प्रयोग गरेर यसलाई पुनः कब्जा गर्ने वाचा गरेको छ ।

सन् २००० को सुरुवाती दशक चीन र ताइवानबीचको ठूलो आर्थिक सहयोगको अवधि थियो जसको परिणामस्वरूप सन् २०१० मा बेइजिङ र ताइपेईबीच एक ऐतिहासिक स्वतन्त्र व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको थियो ।

तर, हालका वर्षहरूमा चीनले आफ्नो सैन्य, राजनीतिक र आर्थिक दबाब बढाएर ताइवानको सत्ताधारी सार्वभौमसत्ता पक्षधर पार्टी डीपीपी र राष्ट्रपति लाई चिङ–तेलाई धम्क्याउने प्रयास गरिरहेको छ जसलाई बेइजिङले खतरनाक पृथक्तावादीको संज्ञा दिएको छ ।

खाद्य वस्तुहरूको निर्यात र आयात बेइजिङ र ताइपेई बीचको तनावको एउटा क्षेत्र मात्र हो ।

चीनले सन् २०२१ मा कीरा नियन्त्रणको चिन्ता देखाउँदै ताइवानी भुइँकटहरको आयात पहिलोपटक रोकेको थियो जसलाई ताइपेईले राजनीतिक उद्देश्यबाट प्रेरित कदम भनेको थियो । सेप्टेम्बर २०२४ मा बेइजिङले धेरै ताइवानी फलफूल, तरकारी र समुद्री खानाको आयातमा प्रतिबन्ध लगाउँदा ताइपेईले उसलाई विश्व व्यापार संगठनको नियम उल्लंघन गरेको आरोप लगाएको थियो ।

ताइवानले यस कदमलाई आर्थिक जबर्जस्ती भन्दै भर्त्सना गर्यो र यसले ताइवान जलयोजकका दुवैतर्फका किसानहरूको हितमा हानि पुर्याउने बताएको छ ।

बदलामा चीनले ताइवानलाई २५ सय ९ चिनियाँ उत्पादनहरूको आयातमा प्रतिबन्ध लगाएर सन् २०१० को स्वतन्त्र व्यापार सम्झौताका शर्तहरू उल्लंघन गरेको आरोप लगाएको छ ।