ट्रम्पले पूरा गरेनन् चुनावी वाचा, अमेरिकामा महँगी वर्षौंयताकै सबभन्दा चर्को

एजेन्सी । अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले आफ्नो चुनावी अभियानका क्रममा अमेरिकी जनतासँग सस्तो ऊर्जा र मुद्रास्फीतिको अन्त्यको वाचा गरेका थिए ।

तर, वर्तमान तथ्यांक र बजारको अवस्थाले अर्कै कठोर यथार्थ चित्रण गरिरहेको छ । हर्मुज जलयोजकमा जारी युद्ध र सरकारको नयाँ भन्सार शुल्क नीतिका कारण अमेरिकामा पछिल्ला धेरै वर्षयताकै महँगी छाएको छ । यो कुनै राजनीतिक धारणा नभई बजारको मूल्यले देखाएको वास्तविक चित्र हो ।

हर्मुज जलमार्ग अझै पनि बन्द छ र यसको प्रत्यक्ष असर इन्धनको मूल्यमा देखिएको छ । डब्ल्यूटीआई कच्चा तेलको मूल्य अहिले प्रति ब्यारल ९६ डलर पुगेको छ । पछिल्लो १२ महिनामा मात्रै यसको मूल्यमा ५५ प्रतिशतको वृद्धि भएको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले यसलाई इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो ऊर्जा आपूर्ति धक्काको रूपमा व्याख्या गरेको छ ।

अमेरिकी पेट्रोल पम्पहरूमा पनि यसको प्रभाव स्पष्ट देखिएको छ । एएएको राष्ट्रिय औसत अनुसार, अहिले प्रति ग्यालन पेट्रोलको मूल्य ४.०३ डलर पुगेको छ जबकि युद्ध सुरु हुनुअघि यो २.९८ डलर मात्र थियो ।

क्यालिफोर्निया जस्ता राज्यहरूमा पेट्रोलको मूल्य ५.९४ डलर पुगिसकेको छ भने अन्य पाँच राज्यमा ५ डलर नाघेको छ । यो अगस्ट २०२२ पछिको उच्चतम बिन्दु हो ।

डिजेलको मूल्य ४५ प्रतिशतले बढेर प्रति ग्यालन ५.४५ डलर पुगेको छ । डिजेल केवल सवारीसाधनका लागि मात्र नभई ढुवानी, कृषि र सम्पूर्ण उद्योगको मेरुदण्ड हो । अमेरिकामा गुड्ने हरेक सामानको ढुवानी लागत डिजेलमा निर्भर हुन्छ ।

विज्ञहरूका अनुसार, डिजेलको मूल्यमा भएको वृद्धिको असर पसलका सामानहरूमा देखिन ३ देखि ६ महिना लाग्छ । यसको अर्थ, उपभोक्ताहरूले सामना गर्नुपर्ने महँगीको वास्तविक बिल त अझै आउन बाँकी नै छ ।

त्यस्तै, हवाई इन्धनको मूल्य ५० प्रतिशतले बढेको छ । मार्च महिनामा अमेरिकाको हवाई भाडा गत वर्षको तुलनामा १५ प्रतिशत महँगो भएको छ । सेभरनका सीईओले त आगामी साताहरूमा हवाई यात्रा अझ महँगो हुने चेतावनी समेत दिएका छन् ।

महँगी बढ्नुमा युद्ध मात्र कारण छैन । ट्रम्प प्रशासनको ट्यारिफ नीतिले पनि ठूलो भूमिका खेलेको छ । येल विश्वविद्यालयको बजेट ल्याबका अनुसार, अमेरिकाको प्रभावकारी ट्यारिफ दर अहिले ११ प्रतिशत पुगेको छ र त्यो सन् १९४३ पछिकै उच्च हो । यसले गर्दा मात्र मार्च महिनाको मुद्रास्फीतिमा ०.५ देखि ०.७ प्रतिशतको थप भार परेको छ ।

प्रशासनले निर्यातक देशहरूले यो कर बेहोर्ने दाबी गरे पनि तथ्यांकले भने अमेरिकी व्यवसाय र उपभोक्ताहरूले नै यसको भार उठाइरहेको देखाउँछ । सवारीसाधनको मूल्य ४.२ प्रतिशत, लत्ताकपडा र जुत्तामा ३.६ प्रतिशत तथा फर्निचरमा १.६ प्रतिशतले मूल्यवृद्धि भएको छ ।

खाद्यान्नको कुरा गर्दा कफी, बीफ र टमाटरको मूल्य जनवरी २०२५ देखि दोहोरो अंकले बढेको छ । अण्डाको मूल्यमा केही राहत देखिए पनि खेतीका लागि आवश्यक मलको मूल्य आकासिएको छ । नाइट्रोजन मल ३० प्रतिशत र युरिया ५० प्रतिशतले महँगो भएको छ ।

डिजेल जस्तै मलको मूल्यवृद्धिको असर पनि केही महिनाको अन्तरालमा मात्र सुपरमार्केटका सामानहरूमा देखिनेछ ।

यो चौतर्फी दबाबका कारण अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भ पनि अप्ठ्यारोमा परेको छ । ब्याजदर घटाउने पक्षमा रहेका गभर्नर वालरले अहिले आफ्नो अडान बदल्दै थप सतर्क हुनुपर्ने बताएका छन् ।

लगातारका यी आर्थिक धक्काहरूले गर्दा महँगी लामो समयसम्म उच्च रहने निश्चित देखिएको छ । परिणामस्वरूप, घर कर्जाको ब्याजदर ६ प्रतिशतभन्दा माथि नै रहनेछ भने व्यापारिक ऋण पनि महँगो भइरहनेछ ।

यी सबै तथ्यहरूलाई जोडेर हेर्दा एउटा स्पष्ट तस्बिर बाहिर आउँछ । बन्द जलमार्गबाट सिर्जित ऊर्जा संकट, आक्रामक ट्यारिफ नीति र कृषि लागतमा भएको वृद्धिले अमेरिकालाई महँगीको दलदलमा फसाएको छ ।

चुनावी अभियानमा गरिएको सस्तो जीवनको वाचाको ठीक विपरीत अहिलेको संयन्त्रले अमेरिकी जनताका लागि जीवन अझ महँगो र चुनौतीपूर्ण बनाइदिएको छ ।