एजेन्सी । भेनेजुएलामा भएको साहसी अमेरिकी सैन्य कारबाहीको एक दिनपछि राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले आइतबार अमेरिकाको सुरक्षा स्वार्थका लागि डेनमार्कको स्वायत्त क्षेत्र ग्रीनल्यान्डलाई अमेरिकाले नियन्त्रणमा लिनुपर्ने आफ्नो मागलाई दोहोर्याएका छन्।
साथै, उनका शीर्ष कूटनीतिकर्मीले क्युबाको कम्युनिस्ट सरकार ठूलो समस्यामा रहेको घोषणा गरेका छन् ।
भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मदुरोलाई सत्ताच्युत गरेपछि ट्रम्प र विदेशमन्त्री मार्को रुबियोका टिप्पणीहरूले अमेरिकी प्रशासन पश्चिमी गोलार्धमा थप विस्तारित भूमिका खेल्न गम्भीर रहेको कुरालाई प्रस्ट पार्छन् ।
अप्रत्यक्ष धम्कीका साथ ट्रम्पले यस क्षेत्रका मित्र र शत्रु दुवैलाई तर्साइरहेका छन् । यसले विश्वभर एउटा गम्भीर प्रश्न उब्जाएको छ । अबको पालो कसको ?
‘यो अहिले निकै रणनीतिक छ । ग्रीनल्यान्ड चारैतिर रुसी र चिनियाँ जहाजहरूले भरिएको छ,’ फ्लोरिडास्थित आफ्नो निवासबाट वाशिङटन फर्कने क्रममा ट्रम्पले पत्रकारहरूलाई भने, ‘हामीलाई राष्ट्रिय सुरक्षाको दृष्टिकोणले ग्रीनल्यान्ड आवश्यक छ र डेनमार्कले यो सम्हाल्न सक्ने छैन ।’
आइतबार दिउँसो दी एट्लान्टिकसँगको अन्तर्वार्तामा भेनेजुएलामा भएको अमेरिकी सैन्य कारबाहीले ग्रीनल्यान्डका लागि के संकेत गर्छ भनेर सोधिएको प्रश्नमा ट्रम्पले जवाफ दिए, ‘उनीहरूले यसलाई आफैंले बुझ्नुपर्नेछ । मलाई वास्तवमै थाहा छैन ।’ ह्वाइट हाउसले यस विषयमा टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेको छ ।
गत महिना प्रकाशित आफ्नो प्रशासनको राष्ट्रिय सुरक्षा रणनीतिमा ट्रम्पले पश्चिमी गोलार्धमा अमेरिकी वर्चस्वको पुनःस्थापनालाई ह्वाइट हाउसमा आफ्नो दोस्रो कार्यकालको मुख्य लक्ष्यको रूपमा अघि सारेका थिए ।
ट्रम्पले युरोपेली उपनिवेशवादलाई अस्वीकार गर्ने १९औं शताब्दीको मोनरो सिद्धान्त र रुजवेल्ट कोरोलरीको पनि उल्लेख गरेका छन् । रुजवेल्ट कोरोलरीलाई अमेरिकाले कोलम्बियाबाट पनामाको विभाजनलाई समर्थन गर्नका लागि प्रयोग गरेको थियो ।
त्यसले पनामा नहर क्षेत्र सुरक्षित गर्न मद्दत पुर्याएको थियो । उनले आफ्ना छिमेकी र त्यसभन्दा बाहिरका देशहरूप्रति आफ्नो दृढ दृष्टिकोणको वकालत गर्दै यी उदाहरणहरू दिएका हुन् ।
ट्रम्पले ठट्टा गर्दै के पनि भनेका छन् भने कतिपयले अहिले पाँचौं अमेरिकी राष्ट्रपतिको यो आधारभूत दस्तावेजलाई डनरो सिद्धान्त भन्न थालेका छन् ।
शनिबार मध्यरातमा काराकासमा अमेरिकी सेनाले गरेको कारबाही र आइतबार ट्रम्पले दिएका अभिव्यक्तिले डेनमार्कमा चिन्ता बढाएको छ । उसको अधिकारक्षेत्रभित्र खनिजले भरिएको विशाल टापु ग्रीनल्यान्ड पर्दछ ।
डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेटे फ्रेडरिक्सनले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै ट्रम्पलाई त्यो क्षेत्र कब्जा गर्ने कुनै अधिकार नभएको बताएकी छन् । नेटोको सदस्य राष्ट्रको रूपमा डेनमार्कले पहिले नै विद्यमान सुरक्षा सम्झौतामार्फत अमेरिकालाई ग्रीनल्यान्डमा व्यापक पहुँच प्रदान गरेको उनले ट्रम्पलाई स्मरण गराइन् ।
‘त्यसैले म अमेरिकालाई आफ्नो ऐतिहासिक घनिष्ठ सहयोगी र बिक्रीका लागि उपलब्ध छैनौं भनी प्रस्ट पारिसकेका अर्को देश र जनतालाई धम्की दिन बन्द गर्न कडा आग्रह गर्दछु,’ फ्रेडरिक्सनले भनिन् ।
आइतबार डेनमार्कले युरोपेली संघको एउटा वक्तव्यमा पनि हस्ताक्षर गरेको छ । त्यसमा आफ्नो भविष्य निर्धारण गर्ने भेनेजुएलाका जनताको अधिकारको सम्मान हुनुपर्छ भनिएको छ ।
यसैबीच ट्रम्पले भेनेजुएलाको सरकार चलाउने कसम खाएका छन् र कार्यवाहक राष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजलाई अमेरिकी इच्छा कार्यान्वयन गर्न दबाब दिएका छन् ।
ट्रम्पले आइतबार ग्रीनल्यान्डको राष्ट्रिय सुरक्षा सुदृढ पार्ने डेनमार्कको प्रयासको खिल्ली उडाउँदै डेनिसहरूले आर्कटिक क्षेत्रको हतियार केन्द्रमा एउटा थप कुकुर स्लेज थपेको टिप्पणी गरे ।
ट्रम्प प्रशासनकी पूर्व अधिकारी केटी मिलरको एक सामाजिक सञ्जाल पोस्टले ग्रीनल्यान्डवासी र डेनिसहरूलाई अझ बढी चिढ्याएको छ । उक्त पोस्टमा अमेरिकी झण्डाको रङमा रंगिएको ग्रीनल्यान्डको नक्सा देखाइएको छ र क्याप्सनमा चाँडै लेखिएको छ ।
‘हो, हामी डेनमार्क अधिराज्यको क्षेत्रीय अखण्डताको पूर्ण सम्मानको अपेक्षा गर्दछौं,’ वाशिङटनका लागि डेनमार्कका राजदूत जेस्पर मोलर सोरेन्सेनले मिलरको जवाफमा लेखेका छन् ।
दोस्रो कार्यकाल चलाउन थालेको सुरुवाती महिनाहरूमा ट्रम्पले पटक–पटक ग्रीनल्यान्डमाथि अमेरिकी अधिकारको माग गर्दै आएका छन् । उनले सहयोगी राष्ट्रको खनिजयुक्त र रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण यस आर्कटिक टापुलाई नियन्त्रणमा लिन सैन्यबल प्रयोग गर्ने कुरालाई पनि स्पष्ट रूपमा नकारेका छैनन् ।
यो विषय केही महिनादेखि ओझेलमा परेको थियो । तर, ट्रम्पले दुई हप्ताभन्दा कम समयअघि रिपब्लिकन गभर्नर जेफ ल्यान्ड्रीलाई ग्रीनल्यान्डका लागि आफ्नो विशेषदूत नियुक्त गर्ने बताएपछि यो पुनः चर्चामा आएको छ । लुइजियानाका गभर्नरले ट्रम्पलाई ग्रीनल्याण्ड अमेरिकामा मिसाउन मद्दत गर्ने बताएका छन् ।
यसैबीच, भेनेजुएलाको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सहयोगी र व्यापारिक साझेदारमध्येको एक क्युबामा तनाव बढेको छ किनकि रुबियोले क्युबाली सरकारलाई कडा चेतावनी दिएका छन् । सन् १९५९ को क्युबाली क्रान्तिदेखि नै अमेरिका र क्युबाबीचको सम्बन्ध शत्रुतापूर्ण रहँदै आएको छ ।
एनबीसीको मिट द प्रेस कार्यक्रममा बोल्दै रुबियोले मदुरो पक्राउ पर्नुअघि क्युबाली अधिकारीहरू भेनेजुएलामा मदुरोसँगै रहेको बताए । ‘मदुरोको सुरक्षा क्युबालीहरूले गरिरहेका थिए,’ रुबियोले भने, ‘उनलाई भेनेजुएलाका अंगरक्षकले नभई क्युबाली अंगरक्षकले सुरक्षा दिइरहेका थिए ।’ क्युबाली अंगरक्षकहरू मदुरो सरकारको आन्तरिक गुप्तचरीका लागि पनि जिम्मेवार रहेको उनको भनाइ छ ।
राष्ट्रपति ट्रम्पले मदुरोको सुरक्षामा खटिएका धेरै क्युबाली अंगरक्षकहरू कारबाहीका क्रममा मारिएको बताए । उनले वर्षौंदेखिको अमेरिकी नाकाबन्दीले थलिएको क्युबाको अर्थतन्त्र मदुरोको बहिर्गमनसँगै अझै धराशायी हुने बताए किनकि मदुरोले क्युबालाई सहुलियतमा तेल उपलब्ध गराउँदै आएका थिए ।
‘यो ढल्दैछ,’ ट्रम्पले क्युबाको बारेमा भने, ‘यो पूर्ण रूपमा धराशायी हुँदैछ ।’
शनिबार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै राष्ट्रपतिले क्युबाली सरकार भेनेजुएलाको जस्तै भएको बताए । ‘मलाई लाग्छ, क्युबा एउटा यस्तो विषय हुनेछ जसबारे हामीले अन्ततः कुरा गर्ने नै छौं किनकि क्युबा अहिले एउटा असफल राष्ट्र हो र हामी त्यहाँका जनतालाई मद्दत गर्न चाहन्छौं,’ ट्रम्पले भने ।
क्युबाली अधिकारीहरूले भेनेजुएला सरकारको समर्थनमा एउटा र्याली आयोजना गरे र अमेरिकाको सैन्य कारबाहीको कडा आलोचना गरे । उनीहरूले एक विज्ञप्तिमा लेखेका छन्, ‘यस क्षेत्रका सबै राष्ट्रहरू सतर्क रहनुपर्छ किनकि यो खतरा हामी सबैमाथि मडारिइरहेको छ ।’
क्युबा आफ्ना जनतालाई दमन गर्ने तानाशाही व्यवस्था भएको दाबी गर्दै रुबियोले भने, ‘यो पश्चिमी गोलार्ध हो । यो हामी बस्ने ठाउँ हो । र हामी पश्चिमी गोलार्धलाई अमेरिकाका विरोधी र प्रतिद्वन्द्वीहरूको सञ्चालन केन्द्र बन्न दिने छैनौं ।’
५५ वर्षीया क्युबाली नागरिक बारबरा रोड्रिगेजले भेनेजुएलाको घटनाक्रमप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै भनिन्, ‘यो जुनसुकै देशमा हुन सक्छ, यहाँ पनि हुन सक्छ । हामी सधैं निशानामा रहँदै आएका छौं ।’
प्रतिक्रिया