चीनको अलिबाबा, बीवाईडी र बाइडु अमेरिकाको कालोसूचीमा, बेइजिङले गर्यो विरोध

एजेन्सी । अमेरिकाले चिनियाँ कर्पोरेट दिग्गजहरू अलिबाबा, बीवाईडी र बाइडुलाई चीनको सेनालाई सहयोग गर्ने कम्पनीहरूको रूपमा नामकरण गर्दै कालोसूचीमा राखेको छ ।

अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय पेन्टागनले सोमबारको अद्यावधिकमा यी कम्पनीहरूलाई समावेश गरेको छ । यसले वर्षौंदेखिको उतारचढावपूर्ण सम्बन्धपछि वाशिङटन र बेइजिङबीचको कमजोर सुधारोन्मुख सम्बन्धलाई जटिल बनाउन सक्ने सम्भावना छ ।

वाशिङटन डीसीस्थित चीनको दूतावासले यस सूचीकरणलाई भेदभावपूर्ण र अमेरिकी सरकारले राष्ट्रिय सुरक्षाको अवधारणालाई अनावश्यक रूप रूपमा तन्काएको उदाहरण भन्दै भर्त्सना गरेको छ ।

‘विदेशमा व्यापार गर्ने चिनियाँ कम्पनीहरूले आफ्ना आतिथ्य मुलुकका नियम र कानुनहरू कडाइका साथ पालना गरिरहेका छन्,’ दूतावासका एक प्रवक्ताले भने, ‘अमेरिकाले आफ्नो गलत अभ्यास बन्द गर्नुपर्छ र चिनियाँ कम्पनीहरूका लागि निष्पक्ष, न्यायपूर्ण र गैर–भेदभावपूर्ण वातावरण सिर्जना गर्नुपर्छ ।’

चीनको सबैभन्दा ठूलो ई–कमर्स कम्पनी अलिबाबाले आफूलाई कालोसूचीमा समावेश गर्नुको कुनै आधार नभएको बताएको छ ।

‘अलिबाबा चिनियाँ सैन्य कम्पनी होइन र कुनै सैन्य–नागरिक समायोजन रणनीतिको हिस्सा पनि होइन,’ कम्पनीका प्रवक्ताले भने, ‘हाम्रो कम्पनीलाई गलत रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रयासहरू विरुद्ध हामी उपलब्ध सबै कानुनी कारबाही गर्नेछौं ।’

बीवाइडी र बाइडुले प्रतिक्रियाका लागि गरिएको अनुरोधमा तुरुन्तै कुनै जवाफ दिएनन् ।

वार्षिक रूपमा अद्यावधिक गरिने पेन्टागनको चिनियाँ सैन्य कम्पनीहरूको सूचीमा अहिले १८८ फर्महरू समावेश छन् । सन् २०२५ मा तिनको संख्या १३४ थियो ।

सन् २०२१ मा बनाइएको यस सूचीमा समावेश कम्पनीहरू र तिनीहरूको नियन्त्रणमा रहेका निकायहरूलाई यसै महिनाको अन्त्यमा लागू हुने नियमहरू अन्तर्गत अमेरिकी रक्षा सम्झौताका लागि विचार गर्नबाट वञ्चित गरिनेछ ।

पेन्टागनले चिनियाँ सैन्य कम्पनीहरूलाई चिनियाँ सेनाको स्वामित्वमा रहेका वा नियन्त्रित निकायहरू वा चीनको सैन्य नागरिक समायोजनमा योगदान पु¥याउने कम्पनीहरूको रूपमा परिभाषित गर्छ जसले नागरिक र रक्षा–सम्बन्धित अनुसन्धान र नवप्रवर्तनलाई मिसाउने बेइजिङको रणनीतिलाई जनाउँछ ।

यस सूचीमा पर्नका लागि कम्पनीहरूले अमेरिकामा पनि केही सञ्चालनहरू गरेको हुनुपर्छ ।

आफ्नो अद्यावधिक सूचीमा पेन्टागनले अलिबाबा, बीवाईडी र बाइडुले सरकारी स्वामित्वको सम्पत्ति सुपरीवेक्षण तथा प्रशासन आयोग र उद्योग तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयसँगको आबद्धतामार्फत चीनको सैन्य विकासमा सहयोग पुर्याएको बताएको छ ।

चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीसँगको रणनीतिक प्रतिस्पर्धा सम्बन्धी अमेरिकी प्रतिनिधि सभा समितिको अध्यक्षता गर्ने रिपब्लिकन सांसद जोन मुलेनारले अद्यावधिक गरिएको यो सूची अमेरिकी राष्ट्रिय हितविरुद्ध काम गर्ने चिनियाँ कम्पनीहरूबारे चेतावनी भएको बताए ।

‘अमेरिकी स्टक एक्सचेन्जहरूमा सार्वजनिक रूपमा कारोबार हुने तिनीहरूमध्ये कुनै पनि कम्पनीलाई तुरुन्तै सूचीबाट हटाउनुपर्छ र हाम्रो देश निर्भर रहेका आपूर्ति श्रृंखलाहरूबाट तिनीहरूका उत्पादनहरू हटाइनुपर्छ,’ मुलेनारले एक विज्ञप्तिमा भने ।

‘अमेरिकी कम्पनीहरूले हाम्रो राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि यी खतराहरूसँग व्यापार गर्न बन्द गर्नुपर्छ अन्यथा उनीहरूले चीनको सैन्य उत्थानलाई सघाइरहेका हुनेछन् ।’

कालोसूचीको यो विस्तार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले चिनियाँ नेता सी चिनपिङसँग बेइजिङमा दुई दिने शिखर वार्ता गरेको एक महिना नपुग्दै भएको हो जसको उद्देश्य दुई देशबीचको वर्षौंदेखिको व्यापार युद्ध र प्राविधिक प्रतिस्पर्धाको तनाव कम गर्नु थियो ।

अलिबाबा, बाइडु र बीवाईडी चीनका सबैभन्दा प्रमुख ब्रान्डहरूमध्ये हुन् जसले क्रमशः ई–कमर्स, इन्टरनेट सर्च र इलेक्ट्रिक सवारीसाधनको बजारमा शीर्ष स्थान ओगटेका छन् ।

सामान्यतया रक्षा क्षेत्रसँग सम्बन्धित नभएका धेरै चर्चित ब्रान्डहरू थपिनुले गत वर्ष प्रविधि कम्पनी टेन्सेन्टलाई गरिएको सूचीकरणको झल्को दिन्छ जुन लोकप्रिय मेसेजिङ एप वीच्याटको मालिक हो ।

सूचीमा थपिएका अन्य कम्पनीहरूमा शेन्जेनमा मुख्यालय रहेको एआई र रोबोटिक्स कम्पनी रोबोसेन्स टेक्नोलोजी र हाङ्चाउमा रहेको युनिट्री रोबोटिक्स रहेका छन् ।

रोबोसेन्स टेक्नोलोजी र युनिट्री रोबोटिक्सले प्रतिक्रियाका लागि गरिएको अनुरोधमा तुरुन्तै कुनै जवाफ दिएनन् ।